Polski mitologia

zeus

wladca bogow, pan nieba i ziemi. Piorun, tarcza egida

posejdon

morza, oceany. Brat zeusa. trojzab

demeter

urodzaj, patronka rolinctwa. wienec z klosow

hades

wladca podziemi. berlo

hera

malzentswo, macierzynstwo. owoc granatu, paw

hestia

ognisko domowe. pochodnia, ognisko

apollo

sztuka pieno. lira wieniec laurowy

atena

madrosc sztuka wojenna. sowa wlocznia helm

afrodyta

milosc piekno pozadanie. golebie roza

dionizos

wino winorosl. winorosl

nike

zwyciestwo. skrzydla

temida

prawo. waga szalkowa opaska na oczach

eros

milosc namietnosc. luk strzaly

ares

brutalna wojna przemoc. miecz zbroja wilki tarcza

hefajstos

wulkany kowale rzemioslo. mlot kowadlo

mit 1

opowiesc o bogach, herosach, poczatkach swiata ktora miala tlumaczyc zjawiska naturalne, zycie, smierc, dobro, zlo, przeznaczenie czlowieka

mit 2

pierwotnie przekazywane ustnie. pomagaja zrozumiec jak powsatl swiat i czlowiek, kim sa bogowie, i jak nalezy ich czcic, oswajaja kudkzie leki. zbior mitow= mitologia

mit 4

zrodlo motywow toposow archetypow symboli

syzyf

czlowiek wykonujacy bezkonczona bezsensowna bezcelowa prace

herakles

nadludzka sila, determinacja

odyseusz

wedrowiec tulacz szukajacy miejsca na ziemi

orfeusz

poeta z wyjatkowym talentem, migacy zmieniac i kreowac swiat

dedal

czlowiek rozsadny, rozumny, racjonalny

ikar

maryciel, ceni sobie wolnosc

narcyz

egocentryk, bezkrytycznie uwielbiajacy siebie a orzede wszystkim swoej piekno

demeter

matka cierpiaca migaca zrobic wszystko dla swojego dziecka. mater dolorosa

prometeusz

buntownik spowodowany miloscia do ludzi. sprzeciwia sie bogom dla czlowieka

hades mit

brat zeusa, władca krainy zmarlych

hades symbol

zaswiaty smierc

labirynt mit

stwiezony doa minotaura przez dedala na zyczenie krola minosa

labirynt symbol

zagubienie w sensie zlamania praw religi etyki. starcil wartosci zasady moralne

parnas mit

siedziba ktora wybral sobie apollo. mieszka tam z 9 muzami

parnas symbol

ozanacza grupe wysmienitych wybitnych artystow

arkadia mit

kraina geograficzna na peloponesie. bujna roslinnosc zamieszkla przez pastrzy

arkadia symbol

topos arkadii: zycie czlowieka w zgidize z natura, bujna rozlinnosc rzeki jeziora. czesto zamieszkale przez pasterzy

kosmogeniczne

powstanue swiata

antropogeniczne

powstanie czlowueka

genealogiczne

historia rodu

teogeniczne

powstanie bogow

heroiczne

o herosach

pieta achillesa

slaby punkt

kon trojanski

podstep

puszka pandory

nieszczescie

strzala erosa

nagle zakochanie

harfa orfeusza

wybitny talent muzyczny, poetycki

meki tantala

meki spowodowane glodem i pragnieniem

heraklesowa praca

ciezka praca

syzyfowa oraca

bezsensowna praca

nic ariadny

wskazowka pomoc

stajnia augiasza

zamet balagan

topos homo viator

pokazuje zycie czlowieka jako wedrowke w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie kim jestem jaki mam cel

wiek zloty

rzeki plynace mlekiem brak zmartwien. ludzie zyli jak niebianie beztrosko

wiek srebrny

ludzie rozwijali sie bardzo powoli. stali sie zli i dumni. zeus wytepil ich wszystkich

wiek brazowy

plemie gwaltowne. kocha wojne. byli bardzo silni wszytsko wykonywaku z brazu. herakles i tezeusz

wiek zelazny

trwa di dzisaj

prometeusz mitologiczny

buntowniczy. kocha ludzkosc. stworzyl i nauczal ludzi (z gliny lez i dusza z pgnia niebianskiego. gotowy cierpiec za dobro czlowieka. inteligenty podstepny. brat Epideusz.

prometeusz w utworze

staruszek. wspomina swoje zycie. rozwaza problemy egzystencjalne. czlowiek ustatkowany ceniacy zycie domowe. przyjaciel probosz i aptelarz. ceni uznanie ludzi ktorzy posiadaja wladze. ceni bardziej orzyjazn z tyranem niz wlasne idee. pogodzil sie wszto

bunt prometejski

postawa wzorowana na prometeuszu. polega na gotowosci poswiecenia wlasnego zycia w imie milisci do czlowieka. zbuntowanie sie przeciwko bogu lub innym istotom wyzszym

orzel

narzedzue kary wykorzystane orzez bogow doa prometeusza. dekoracja trofeum moze przypominac prometeuszowi o jego buntowniczej przeszlosci

ogien

symbolizuje milosc bohatera dla ludzi. wygoda odrzucenie wartosci buntowniczych.

ogien(spalone miasti)

symbol zniszczenia i bolu zadanych ludziom

orfeusz jako artysta

wybitny. wysmienity. jego muzyka porusza zmarlych. jednak zwatpil w swoj talent. nie udalo mu sie myuzyka zmienic przeznaczenia i prezwyciezyc smierci

orfeusz jako kochanek

decyduje sie zejsc do hadesu dla swojej ukochanej. jest wirny oddany doa euredyki. nie chcial jej starcic. byl zdeterminowany. samotny

illiada tytul

opowiesc o illionie=troi

illiada autor

homer

illiada gatunek

epos bohaterski

illiada temat

gniew achillesa

illiada czas wydarzen

(inny niz w micie 10 lat). 50 dni ostatniego roku wojny

illiada bohaterowie

troja~ hektor parys(syn) pram(krol ojciec). ahaje~ grecy agamenon achilles odyseusz partoplos menelaos herkules (ginie)

konsekwencje gniewu achillesa

postanowil wycifac sue z wojny trojanskiej i odpynac. klotnia z agamenonem bo zabral bryzejde kaplanke apolla ktora porwal

partoplos

kuzyn achillesa ginie z reki hektora bo zalizyl zbroje zchillesa

koniec

zdobycie troi dzieki koniu trojanskiemu

illiada

prezentuje kawalek mitu o wojnie

poczatek

slub tetydy i pelusa = achilles

eris bogini nie zgody nie zostaje zaproszona na slub daje jabko doa najpiekniejszej

parys sedzia konkuruja afrodyta atena i hera. kaza przekupuje go. wygrywa afrodyta

parys

rodzice priam i hekabe. syn krolewski. zmiana przeznaczenie porzucenie dziecka bo spali troje. przyszedl z powrotem wygral konkurs rodizce go orzugralneli. odbywa sue slub powywa helene ktora obiecala mu afrodyta.

koniec

kon trojanski. zolnieze udaja ze odplywaja kon dostaje sie za bramy troji i zaczyna sie klesa

rodzaj literacki

epika

temat

glownie wazne przelomowe wydarzenia na tle historycznym i spolecznum

narrator

3 osobowy wszechwiedzacy stara sie byc obiektywny

2 plaszczyzny

pokazany jest swait ludzi i bogow ktore na siebie wplywaja. bogiwie nie sa biernymi postacaimi

inwokacja

czasti zaczynaja sue inwokacja dla muzy lub botmstwa przoszac o natchnienie

retardacja

celowe opoznienie akcji w celu podwyzszenia napiecia. osiaga sie to czesto wprowadzajac dlugie opisy

srodki poetyckie

epitety stale. porownuanau homeryckie. opisu. inwokacja

przedstawnienie postaci achillesa

heros. matka tetyda ojciec peleus. niepokonany wojownik. bierze udzial w wojnie trojanskiej. walczy po stronue ahajow

przedstwirnir postaci hektor

syn krola troi priam. najdzielsniejszy obronca troi. zabil w pojecynku partoplosa

dlaczego walcza achilles

zemsta za smierc kuzyna. gnuew silne emocje. doa skawy i chwaly. wie ze wygra. powody osobiste orywatne

dlaczego walcza heltor

obrona miasta honoru troi. dla slawy chwaly wsrod nastepnych pokolen. wie ze zginie. chonor patriotyzm powinnoasc wobec ojczycny.

stosunek do przeciwnika. achilles

patrzy na heltora z pogarda. wie ze jest silniejszy i nie szanuje przeciwnika. negatywne slowa. chcial zbeszczescic zwloki hektora. ostatecznie je oddal ale sa juz zbeszczeszczone

stosunke do orzecuwnika. hektor

ceni achillesa jako znakowmitegi wojowanika. czuje respect. stanal do walki nie uciekl. postawa hinorowa. proeokuje probuje wzbudzic poczucie winy przez zbroje.

wielkie dionizje

kaplan zakladal maske tragos (przypomina kozla). za nim szlo wiecej kaplanow ktorzy razem z nik spwiewali oidy

tragedia

tragos+oidy

dialog

kaplan spiewa oidy a za nim odpowiadlai mu

theatron

widownia

orchestra

centralne miejsce teatru w ktoryn stal chor

proskenion

wzniesione miejsce ozred skene na ktorym aktorzy odgrywali wisc. alche dramatu

skene

busynek na orzeciwko widowni. aktorzy zmieniali w jnim stroje. na nim byly zawieszane dekoracje

drzwu krolewskeu

najwieksze znajdowaly sue na srodku sceny. przez nie wychodzil glowny bohater

ubior 1

nosili peruke oraz maske z otworem na usta. sygnalisowaly one plec wiek status spoleczny emocje

ubior 2

dluga szata na ktora zarzucano plaszcz.np. czerwony=krol. koturny na stopy by byli leoiej widzicznu i wyzsi

grecy tragicy

ajchylos sofokles eurpides tespis (wprowadzil pierwszegi aktora)

bihater

przedstwaia losy szlachetnych bohaterow zmuszonych do dokonaia ciezkiego wyboru (bigater szlachetnegi pochodzienia). bohater zmuerza do kleski

temat

zaczerpniete z mitologii i dotyczace kwestii egzystencjalnych parw rzadzacych ludzkim lisem konsekwencji dokonancyh wyborow i podjetych dzialan. przeznaczenie czlowueka

zasada trzech jednosci

jednosc czasu (akcja zamyka sue w 12h) jednosc miejsca (ograniczina przestrzen) jednosc akcji (zdarzenia polaczone wezlem orzyczyniwo-skutkiwym. tworza wspolny watek)

kathesis

oczyszczenie. podstawowa funkcja dzieka teatralnego wg. arystotelesa. pozwalalo widzim teatralnym doswiadcyc glebokich emocj lepiej zrozumiec sibie i swoej emocje

zasada stosownosci

styl- obowiazuje styl wyskoki=patos

cechy tragedji

bohater. temat. zasada tzrech jednosci. kathersis. nie pokacuje scen krwawych. zasada stosownosci. musi wystepowac chor ktory konentuje