spørsmålet  |
svaret |
|
begynn å lære
|
|
Bieg górny, bieg środkowy, bieg dolny
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Koryto rzeki, terasy zalewowe i terasy nadzalewowe, łożysko rzeki, baza erozyjna
|
|
|
Rzeźbotwórcza działalność rzek polega na: begynn å lære
|
|
Niszczenie brzegów, podłoża po którym płynie rzeka, transport i akumulacja materiału skalnego (rumowisko rzeczne)
|
|
|
Intensywność działalności rzeźbotwórczej rzek zależy od: begynn å lære
|
|
Spadku rzeki, prędkości wody, klimatu i warunków klimatycznych, wielkości i rodzaju przepływu rzeki.
|
|
|
Cechy górnego biegu rzeki: begynn å lære
|
|
Mało wody, duży spadek, duża prędkość wody, duża siła transportowa wody (może transportować dużo materiału skalnego).
|
|
|
Formy terenu w górnym biegu rzeki begynn å lære
|
|
Doliny V-kształtne (EROZJA WGŁĘBNA; materiał skalny uderza w podłoże, je rzeźbi), Wodospady (EROZJA WSTECZNA; spadająca woda podcina próg skalny, wodospad się cofa), Kocioł eworsyjny (zagłębienia wyrzeźbione pod wodospadem przez materiał skalny), otoczaki
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Przejęcie przez rzekę wody innej rzeki i zmianę jej biegu spowodowane przez intensywną erozję wsteczną.
|
|
|
Cechy środkowego biegu rzeki begynn å lære
|
|
Więcej wody, mniejszy spadek, mniejsza prędkość, mniejsza siła transportowa. Wyraźnie zaznaczony nurt - najszybsza struga wody.
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Nurt przemieszcza się od jednego brzegu do drugiego. Nurt zbliża się do brzegu i go niszczy (EROZJA BOCZNA), a na drugim brzegu zwalnia i akumuluje materiał (łacha meandrowa). Szyja meandra się zwęża i ewentualnie przerywa - powstaje starorzecze.
|
|
|
Cechy dolnego biegu rzeki begynn å lære
|
|
Niewielki spadek, dużo wody, mała prędkość i siła transportowa. Osadzanie osadów - aluwiów - w korycie rzeki, powstawanie nietrwałych łach śródkorytowych oraz mad rzecznych z osadów naniesionych przy wielokrotnych wezbraniach
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Ujście deltowe (delta), ujście lejkowate (estuarium)
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Tam, gdzie morze jest płytkie, śródlądowe, brak silnych prądów przybrzerznych i pływów. Woda osadza więcej, niż zabierają fale - osady zabudowują ujście a rzeka się rozgałęzia.Np. Wisła, Wołga, Missisipi, Orinoko, Amazonka, Eufrat i Tygrys
|
|
|
Ujście lejkowate (estuarium) begynn å lære
|
|
Tam, gdzie jest głębokie, otwarte morze/ocean, silne prądy przybrzeżne i duże pływy. Woda morska wdziera się w głąb lądu i porywa osady w głąb morza.Np. Parana z Urugwajem, Rzeka Św. Wawrzyńca, Garonna, Tamiza.
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Np. przy ruchach górotwórczych lub zmianie poziomu morza. Obniżenie - nasilenie erozji wgłębnej i pogłębianie koryta. Podniesienie się - akumulacja materiału, erozja boczna i poszerzanie doliny
|
|
|
Powstawanie teras rzecznych begynn å lære
|
|
Baza erozyjna się obniża, koryto pogłębia. Po jakimś czasie stare dno doliny - terasa nadzalewowa, wyraźnie oddziela się od nowego dna - terasy zalewowej. Proces może się powtarzać
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Strome odcinki doliny rzecznej. Przełom odziedziczony - przy rzece w wale moreny czołowej, przełom epigenetyczny - na osadach przykrywających kiedyś fałdowanie, przełom antecedentny - wyrzeźbiony w orogenezie.
|
|
|
Działalność wód opadowych begynn å lære
|
|
Ablacja deszczowa - spłukiwanie zwietrzeliny przez wodę opadową. Powstają bruzdy, rozcięcia, rynny, wąwozy - wąskie, strome i suche (bezrzeczne) doliny
|
|
|
