spørsmålet |
svaret |
jakie rzymianie wyróżniali czynności prawne? begynn å lære
|
|
mortis causa i inter vivos
|
|
|
mortis causa - co to znaczy begynn å lære
|
|
|
|
|
inter vivos - co to znaczy begynn å lære
|
|
|
|
|
przykłady czynności mortis causa begynn å lære
|
|
testament, kodycyl, legaty, darowizny na wypadek śmierci
|
|
|
ewolucja instytucji testamentu - od czego do czego begynn å lære
|
|
publiczne formy testamentu, pozorna mancypacja, testament holograficzny
|
|
|
w jakich okresach prawa dziedzica należało wyznaczyć w ściśle określonych słowach? begynn å lære
|
|
klasycznego i przedklasycznego
|
|
|
gdzie musiało znaleźć się ustanowienie dziedzica? begynn å lære
|
|
|
|
|
dziedzic był ustanawiany do jakiej części spadku? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
nieformalny list do spadkobierców, zawierający fideikomisy
|
|
|
od czego zaczynał się kodycyl? begynn å lære
|
|
Proszę Cię i polecam Twojej uczciwości
|
|
|
begynn å lære
|
|
nabycie corpusu z zamiarem posiadania rzeczy dla siebie. rzecz musiała być niczyja lub porzucona przez właściciela z zamiarem pozbycia się jej
|
|
|
czy znalezienie jest tytułem nabycia własności? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
Sdawca przewidywał narodziny dziecka. Miało dziedziczyć po nim. Żona nie była w ciąży. Brak dziecka oznaczałby dziedziczenie przeciwtestamentowe. Spadkodawca chciał pominąć dziedziców ustawowych. Spadek przekazano substytutowi.
|
|
|
begynn å lære
|
|
podstawienie, wyznaczenie drugiego spadkobiercy w razie gdyby spadkobierca pierwotny nie mógł lub nie chciał objąć spadku
|
|
|
kogo dotyczyła substytucja begynn å lære
|
|
niepełnoletnich dzieci (substytucja pupilarna) czy chorych umysłowo (wprowadzona przez Justyniana substytucja quasi pupilarna)
|
|
|
begynn å lære
|
|
osoby, które wcześniej znajdowały się pod władzą spadkodawcy, ale w momencie jego smierci stawały się sui iuris
|
|
|
istotny element testamentu begynn å lære
|
|
wydziedziczenie pozostałych osób, które otrzymałyby spadek w dziedziczeniu beztestamentowym
|
|
|
wydziedziczenie sui heredes - kogo i jak należało wydziedziczyć begynn å lære
|
|
synów imiennie, córki i pozostałych krewnych w sposób ogólny
|
|
|
zachowek - ile musiał początkowo wynosić (przed justynianem) begynn å lære
|
|
|
|
|
ab intestato - co to znaczy begynn å lære
|
|
|
|
|
zachowek - ile musiał póxniej wynosić (za justyniana) begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
jednostronne rozrządzenie ostatniej woli ustanawiające dziedzica
|
|
|
co powodowało wyznaczenie konkretnych dziedziców do konkretnych rzeczy? begynn å lære
|
|
|
|
|
prawo archaiczne - formy testamentu begynn å lære
|
|
testamentum calatis comitiis, testamentum in procinctu
|
|
|
na czym polegał testamentum calatis comitiis, begynn å lære
|
|
wyznaczeniu dziedzica podczas zgromadzenia ludowego. mógł być sporządzony jedynie dwa razy do roku, kiedy to takie zgromadzenia miały miejsce.
|
|
|
testamentum in procinctu - na czym polegał begynn å lære
|
|
Testator oświadczał wolę w obecności kilku najbliżej stojących w szyku bojowym.
|
|
|
w drodze interpretacji XII tablic wyksztalcił się jaki testament? begynn å lære
|
|
|
|
|
Co stanowiło początek i podstawę całego testamentu? begynn å lære
|
|
Początek i podstawę całego testamentu stanowiło ustanowienie dziedzica (heredis institutio). Bez tego testament był nieważny.
|
|
|
begynn å lære
|
|
testator podstawiał swojemu niedojrzałemu dziecku dziedzica na wypadek gdyby dziecko zmarło przed osiągnięciem dojrzałości a po śmierci ojca.
|
|
|
Co to było substitutio quasi-pupillaris? begynn å lære
|
|
Substitutio quasi-popularis polegało na tym, że ascendenci chorego psychicznie ustanawiali dla niego spadkobiercę na wypadek, gdyby ten zmarł nie odzyskawszy zdrowia.
|
|
|
begynn å lære
|
|
sprzedaż całego majątku za pomocà mancypacji (5 świadków+ libripens) osobie zaufanej- familiae emptorowi, który otrzymuje instrukcje jak rozporządzić testamentem
|
|
|
begynn å lære
|
|
ustne polecenie (testament mancypacyjny)
|
|
|
testament mancypacyjny później begynn å lære
|
|
familiae emptor nie nabywał własności majątku, a stawał się jedynie wykonawcą testamentu (ze względu na nuncupatio w formie pisemnej)
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
w ktorym wieku zaczeto stosowac testament pretorski? begynn å lære
|
|
|
|
|
na czym polegało bonorum possesio? begynn å lære
|
|
osoba która pierwsza przedstawiła testament pretorowi otrzymywała bonorum possessio
|
|
|
testament holograficzny - co to begynn å lære
|
|
testament holografwłasnoręcznie napisany przez testatora, opatrzony jego podpisem, bez obecności świadków. iczny - co to
|
|
|
okres poklasyczny - jaka forma testamentu begynn å lære
|
|
wpisanie ostatniej woli do akt sądowych lub złożenia jej w kancelarii cesarza. zny - jaka forma testamentu
|
|
|
begynn å lære
|
|
Mógł być sporządzony w dowolny sposób, był ważny nawet bez wyznaczenia dziedzica, poprzez rozdysponowanie za pomocą legatów
|
|
|
Semel heres, semper heres.- co znaczy begynn å lære
|
|
Raz ustanowiony dziedzicem jest nim na zawsze.
|
|
|
czy w testamencie żołnierskim obowiązywała zasada semel heres semper heres? begynn å lære
|
|
|
|
|
dziedziczenie beztestamentowe - kiedy miało miejsce begynn å lære
|
|
zmarły nie pozostawił testamentu lub był on nieważny lub nieskuteczny
|
|
|
jak ewoluowało dziedziczenie beztestamentowe begynn å lære
|
|
|
|
|
dziedziczenie beztestamentowe w prawie XII tablic begynn å lære
|
|
po zmarłym dziedziczyli tylko agnaci, czyli osoby podlegające patria potestas
|
|
|
begynn å lære
|
|
członkowie rodziny pozostający pod władzą ojca rodziny
|
|
|
begynn å lære
|
|
ustanowienie kilku stopni dziedziczenia na wypadek, gdyby pierwszy (institutus) nie mógł przyjąć spadku.
|
|
|
czy wola testatora mogła zostać zmieniona w każdej chwilii? begynn å lære
|
|
|
|
|
dwa momenty przy dziedziczeniu begynn å lære
|
|
chwilę powołania do spadku (delatio) i chwilę nabycia spadku (acquistio hereditatis).
|
|
|
hereditias institutio - czym było begynn å lære
|
|
|
|
|
czy można było ustanowić nasciturusa jako dziedzica? begynn å lære
|
|
|
|
|
zawsze na końcu substytucji pospolitej kogo ustanawiano dziedzicem? begynn å lære
|
|
niewolnika obdarzając go jednocześnie wolnością
|
|
|
begynn å lære
|
|
legat dla żony pod warunkiem potestatywnym ujemnym – pozostanie we wdowieństwie. Można było otrzymać legat, jeśli przyrzekło się stypulacyjnie przysporzenie w momencie działania sprzecznego z warunkiem
|
|
|
inne postanowienia w testamencie begynn å lære
|
|
– wyzwolenie niewolników, cząstkowe przysporzenia (legaty i fideikomisy), powołanie opiekunów, darowizny na wypadek śmierci oraz rozmaite polecenia
|
|
|
pierwotne sposoby nabycia własności w prawie rzymskim begynn å lære
|
|
zawłaszczenie, akcesja, przerobienie, nabycie własności na pożytkach, znalezienie skarbu i zasiedzenie
|
|
|
pochodne sposoby nabycia własności begynn å lære
|
|
mancypacja, in iure cessio, tradycja
|
|
|
nabycie pochodne - co to jest begynn å lære
|
|
uzyskanie prawa podmiotowego od innej osoby, która to prawo przenosi na nabywcę
|
|
|
w razie niepoprawności testamentu za co go uznawano? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
rodzaj zapisu polegający na nieformalnym poleceniu przez testatora wydania pewnych składników majątku spadkowego osobie trzeciej, zwanej fideikomisariuszem
|
|
|
zasada nemo proparte testatus pro parte intestatus decedere potest begynn å lære
|
|
Nikt sam nie może umrzeć pozostawiając dziedzica do części spadku, część zaś beztestamentowo
|
|
|
w testowaniu z czym ściera się zasada swoboedy testowania begynn å lære
|
|
z zasadą solidarności rodzinnej
|
|
|
trzy przykłady dziedziczenia beztestamentowego w prawie rzymskim begynn å lære
|
|
ustawa XII tablic, edykt pretorski, nowele justyniańskie
|
|
|
begynn å lære
|
|
legat windykacyjny, legat damnacyjny, legat sinendi modo, legat per praeceptionem
|
|
|
begynn å lære
|
|
zapisanie w testamencie określonych dóbr osobie niebędącej spadkobiercą
|
|
|
czy legaty mogły zostać ustanowione w kodycylu? begynn å lære
|
|
|
|
|
czy fideikomisy mogły zostać ustanowione w kodycylu? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
skrypt pytania rudnickiego zobacz
|
|
|
begynn å lære
|
|
skrypt pytania rudnickiego zobacz
|
|
|
Legat sinendi modo - co to begynn å lære
|
|
był legatem pośrednim, który zobowiązywał spadkobiercę do zezwolenia na zabranie danej rzeczy;
|
|
|
Legat per praeceptionem – begynn å lære
|
|
pozwalał natomiast jednemu z dziedziców zabrać konkretną rzecz przed podziałem spadku. W 40 r. p.n.e. została ustanowiona kwarta faldycyjska, która nakazywała ¼ spadku pozostawić wolną od obciążeń
|
|
|
od czasów kogo fideikomis stał się prawnym obowiązkiem? begynn å lære
|
|
|
|
|
w czasach kogo zrownano fideikomisy z legatami? begynn å lære
|
|
|
|
|
przy legacie windykacyjnym legatariusz mógł domagać się wydania przedmiotu za pomocą begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
osoba na rzecz której dokonano cząstkowego przysporzenia
|
|
|
legatariusz legatu damnacyjnego miał wobec dziedzica skargę begynn å lære
|
|
o charakterze „jakby z kontraktu” zwaną actio ex testamento o wypełnienie treści zapisu
|
|
|
w legacie damnacyjnym można było begynn å lære
|
|
|
|
|
legatariusz legatu sinendi modo miał w stosunku do dziedzica skargę begynn å lære
|
|
jakby z kontraktu” zwaną actio ex testamento
|
|
|
za pomocą legatu sinendi modo można było begynn å lære
|
|
zapisać rzecz należącą do spadkodawcy lub spadkobiercy ale nie cudzą. więc coś pomiędzy windykacyjnym a damnacyjnym
|
|
|
begynn å lære
|
|
daleko posunięty formalizm
|
|
|
begynn å lære
|
|
zezwalało nieważny ze względu na rodzaj rzeczy legat windykacyjny traktować jako damnacyjny
|
|
|
konstytucja cesarza Konstantyna znosiła begynn å lære
|
|
wymóg używania w legatach określonych słów
|
|
|
begynn å lære
|
|
40 p.n.e. testator może rozdysponować spadek w formie zapisów do wysokości nieprzekraczającej 3/4 wartości majątku gdyż 1/4 masy spadku powinna przypaść spadkobiercy
|
|
|
begynn å lære
|
|
1/4 masy spadku która powinna przypaść spadkobiercy, resztę majtku można rozdysponować w formie zapisów (później najpierw od majątku odliczano kase na pogrzeb, wyzwolonych niewolników i dopiero potem z tego 1/4)
|
|
|
begynn å lære
|
|
zapis powierniczy, nieformalna prośba do spadkobiercy o wydanie przysporzenia majątkowego wskazanej osobie
|
|
|
fideikomis początkowo stwarzał jedynie begynn å lære
|
|
|
|
|
zapisem powierniczym (fideikomisem) można było obciążyć begynn å lære
|
|
każdą osobę która otrzymała coś ze spadku (czyli legatariusz czy fideikomisariusza też)
|
|
|
begynn å lære
|
|
rozporządzał poszczególnymi rzeczami
|
|
|
begynn å lære
|
|
prośba o przekazanie całego majątku spadkowego lub jego części ułamkowej wskazanej osobie
|
|
|
senatus consultum Trebellianum begynn å lære
|
|
55 r. w razie przekazania spadku fideikomisariuszowi podmiotem wszystkich powództw przysługujących dotąd dziedzicowi i przeciw niemu stawał się fideikomsariusz uniwersalny
|
|
|
pretor udzielał fideikomisariuszowi i przeciw niemu begynn å lære
|
|
|
|
|
co mogła zrobić osoba w razie nieotrzymania zachowku begynn å lære
|
|
mogła wnieść skargę obalającą testament. Oznaczało to dojście do dziedziczenia przeciwtestamentowego materialnego
|
|
|
osoby, których zachowek był niepełny jaką skargę mogły wnieść? begynn å lære
|
|
Osoby, których zachowek był niepełny, mogły wnieść actio ad supplendam legitimam, dzięki której dochodziło do uzupełnienia zachowku
|
|
|
system rezerwy spadkowej - na czym polega begynn å lære
|
|
polega na podziale spadku, z mocy przepisów prawa, na co najmniej dwie części, z których co najmniej jedna – zwana nierozporządzalną – nie podlega zasadzie swobody testowania.
|
|
|
osoby określone przez prawodawcę- jak się nazywają w systemie rezerwy spadkowej begynn å lære
|
|
|
|
|
gdzie funkcjonuje system rezerwy spadkowej begynn å lære
|
|
|
|
|
czym ma prawo rozporządzać spadkodawca w systemie rezerwy spadkowej begynn å lære
|
|
jedynie częścią rozrządzalną
|
|
|
ile obecnie wynosi zachowek w polsce? begynn å lære
|
|
2/3 tego, co przysługiwałoby w ramach dziedziczenia ustawowego
|
|
|
najważniejsza różnica między zachowkiem a rezerwą begynn å lære
|
|
W instytucji zachowku natomiast spadkobierca musi sam wystąpić z powództwem o zachowek, a w rezerwie nie
|
|
|
wyjątki od zasady semel heres semper heres begynn å lære
|
|
|
|
|
wyjątki od zasady Nemo pro parte testatus pro parte intestatus decedere potest begynn å lære
|
|
testament żołnierski, dziedziczenie przeciwtestamentowe
|
|
|
po jakim czasie testament żołnierski tracił ważność begynn å lære
|
|
rok po zakończeniu służby
|
|
|
słowo res - co mogło oznaczać w prawie rzymskim begynn å lære
|
|
sprawę, okoliczność, wydarzenie, proces, przedmiot sporu.
|
|
|
begynn å lære
|
|
pojedynczy, wyodrębniony, samodzielny przedmiot materialnego, przeznaczony do obrotu
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy których dotknąć nie można bezpośrednio – twory abstrakcyjne istniejące z mocy prawa np.: prawa spadkowe, służebności, wierzytelności, itd.
|
|
|
rzeczy, które podlegały prawu boskiemu begynn å lære
|
|
|
|
|
rzeczy, które podlegały prawu ludzkiemu begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy święte poświęcone z woli ludu rzymskiego, za pomocą lex lub senatus consultum, bogom najwyższym
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy otoczone czcią, poświęcone kultowi zmarłych, bogom rodzinnym
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy uświęcone, czyli oddane pod szczególną opiekę bogów, jak mury i bramy miejskie.
|
|
|
rzeczy podlegające prawu ludzkiemu - po łacinie begynn å lære
|
|
|
|
|
jakie mogly być res humani iuris? begynn å lære
|
|
|
|
|
do kogo należały res publicae? begynn å lære
|
|
do ogółu, nie mogły znajdować się w prywatnym majątku
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy, które mogą być przedmiotem prywatnych uprawnień (własności, wierzytelności), rzecz dopuszczona do obrotu
|
|
|
res extra commercium - co to begynn å lære
|
|
rzeczy, które nie mogą być przedmiotem prywatnych uprawnień. Wyłączenie mogło nastąpić na podstawie prawa boskiego lub ludzkiego
|
|
|
res mancipi – res nec mancipi (pierwotny podział rzeczy begynn å lære
|
|
grunty italskie służebność gruntów niewolnicy czworonożne zwierzęta pociągowe juczne, inne rzeczy określane nazwą pecunia są res nec mancipi, np drób. Przeniesienie własności na res mancipi tylko przez mancypacje, a res nec mancipi wystarczy traditio.
|
|
|
za kogo został zniesiony podział na res mancipi i res non mancipi? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy nieruchome (nieruchomości)
|
|
|
begynn å lære
|
|
mogą zmieniać swoje miejsce bez szkody dla swej istoty np.: zwierzęta, niewolnicy
|
|
|
begynn å lære
|
|
nie zmieniają swojego miejsca
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy, których używanie zgodnie z ich przeznaczeniem polega na niszczeniu ich substancji np.: środki żywności, pieniądze
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy, których zwyczajne użycie nie niszczy ich substancji, np.: ubranie
|
|
|
rzeczy zamienne / niezamienne begynn å lære
|
|
są przedmiotem obrotu gospodarczego tylko jako ilości a nie jako jednostki rzeczy przy których nie chodzi o rzeczy indywidualnie oznaczone lecz o gatunek rzeczy niezamienne – rzeczy, które w obrocie traktuje się wedle cech indywidualnych
|
|
|
rzeczy podzielne / niepodzielne begynn å lære
|
|
można je podzielić na więcej części tego samego rodzaju bez uszczerbku wartości, np.: grunt, oliwa, wino. Nie są podzielne natomiast zwierzęta. rzeczy niepodzielne – nie można ich podzielić na więcej części tego samego rodzaju bez uszczerbku ich wartości
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy oznaczone co do gatunku
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy oznaczone co do tożsamości
|
|
|
universitas rerum distantum – rzecz zbiorowa begynn å lære
|
|
stanowiły jedność tak pod względem gospodarczym, jak i prawnym (np. niewolnik, belka, kamień, zwierzę).
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzeczy, na które składa się kilka pojedynczych elementów połączonych ze sobą w sposób trwały tak, że tworzą jedną całość tak pod względem ekono- micznym, jak i prawnym (np. budynek, wóz).
|
|
|
czy w ustawie 12 tablic jest mowa o własności? begynn å lære
|
|
|
|
|
własność w instytucjach justyniańskich begynn å lære
|
|
pełne władztwo nad rzeczą
|
|
|
co przysługiwało właścicielowi rzeczy? begynn å lære
|
|
ius possidendi, ius utendi, ius abutendi, ius fruendi, ius disponendi
|
|
|
begynn å lære
|
|
możność posiadania, czyli faktycznego władania
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
przez co była chroniona własność bonitarna begynn å lære
|
|
actio publiciana (skarga pretorska)
|
|
|
przez co była chroniona własność kwirytarna begynn å lære
|
|
ius civile, czyli rei vindicatio i actio negatoria
|
|
|
begynn å lære
|
|
stan, w których rzecz ma 2 właścicieli (kto inny był właścicielem kwirytarnym, kto inny bonitarnym)
|
|
|
zgodnie z ustawa 12 tablic ile czasu zeby zasiedziec? begynn å lære
|
|
ruchomosc 1, nieruchomosc 2 lata
|
|
|
justynian zwiekszyl czas zasiedzenia do ilu? begynn å lære
|
|
ruchomosc 2, nieruchomosc 10 lat
|
|
|
w czasie zasiadywania rzeczy wlaścicielem kwirytarnym pozostawał? begynn å lære
|
|
|
|
|
z momentem czego podwójna własność gasła begynn å lære
|
|
|
|
|
ograniczenia właściciela przed niewłaściwym korzystaniem z rzeczy - jakie prawo begynn å lære
|
|
|
|
|
czy można było wchodzić na cudzy grunt w celu zebrania tam owoców? begynn å lære
|
|
|
|
|
ograniczenia w sferze prawa publicznego jeżeli chodzi o prawo wlasności begynn å lære
|
|
sanitarny, administracyjny, budowlany, komunikacyjny
|
|
|
pochodne sposoby nabycia własności w rzymie i w nowoczesnej europie begynn å lære
|
|
mancypacja, in iure cessio, traditio
|
|
|
begynn å lære
|
|
koncepcja prawna, w której dłużnik jest zobowiązany do spełnienia jednego świadczenia, ale ma możliwość zwolnienia się z tego zobowiązania poprzez spełnienie innego, określonego świadczenia.
|
|
|
co oznacza alternatywność świadczeń dla wierzyciela? begynn å lære
|
|
może żądać jedynie spełnienia pierwotnie określonego świadczenia, ale musi zaakceptować alternatywne świadczenie, jeśli dłużnik zdecyduje się z niego skorzystać
|
|
|
co zapewnia alternatywność świadczeń? begynn å lære
|
|
daje większą elastyczność w realizacji zobowiązań i może być użyteczna w różnych sytuacjach kontraktowych, gdzie okoliczności mogą wymagać zmiany sposobu wykonania zobowiązania
|
|
|
do czego sięga granica prawa własności wg glosatorów? begynn å lære
|
|
|
|
|
znęcanie się nad niewolnikami - czym było wg Gaiusa begynn å lære
|
|
„czynienie z własnego prawa złego użytku”
|
|
|
begynn å lære
|
|
uroczysta czynność prawna z grupy czynności dokonywanych przy użyciu spiżu i wagi
|
|
|
pierwotnie z czym była związana mancypacja? begynn å lære
|
|
była ściśle sformalizowaną umową kupna-sprzedaży
|
|
|
dziedziczenie wg ius civile na czym się opierało? begynn å lære
|
|
|
|
|
w okresie prawa klasycznego czym stała się mancypacja begynn å lære
|
|
abstrakcyjny sposób nabycia własności kwirytarnej na res mancipi oraz stwierdzenia przejścia władzy jednej osoby nad drugą
|
|
|
kiedy zniknęła mancypacja? begynn å lære
|
|
|
|
|
kto musiał być obecny podczas mancypacji? begynn å lære
|
|
|
|
|
in iure cessio - co to było begynn å lære
|
|
fikcyjny proces, którego celem było przeniesienie prawa własności.
|
|
|
jak odbywało się in iure cessio begynn å lære
|
|
Nabywca, występując jako pozorny powód, stwierdzał przed pretorem, dotykając przedmiot laską, że rzecz należy do niego. Zbywający, jako pozorny pozwany, uznawał roszczenia powoda, co skutkowało jego przegraną na zasadzie confessio in iure.
|
|
|
begynn å lære
|
|
czynnością prawną o charakterze kazualnym
|
|
|
begynn å lære
|
|
pochodny, nieformalny sposób nabycia własności polegający na wydaniu rzeczy. W przypadku res mancipi dochodziło do nabycia wyłącznie własności bonitarnej
|
|
|
przesłanki nabycia wlasności przez tradycję: begynn å lære
|
|
wydanie rzeczy, zgodna wola przeniesienia wlasności, istnienie iusta causa traditionis
|
|
|
wydanie rzeczy w traditio - na czym polegało begynn å lære
|
|
– polegające na przeniesieniu posiadania ze zbywcy na nabywcę. tendencja historyczna - od realnego wydania rzeczy do symbolicznego przekazania władztwa (traditio longa manu)
|
|
|
iusta causa traditionis - co to było (traditio) begynn å lære
|
|
istnienie prawidłowej causy
|
|
|
w prawie klasycznym przeniesienie rzeczy mogło nastąpić bez jej wręczenia - jakie instytucje? begynn å lære
|
|
traditio brevi manu, constitutum possessorium, traditio longa manu, traditio symbolica
|
|
|
traditio longa manu - czym było begynn å lære
|
|
wskazanie rzeczy z odległości
|
|
|
Traditio brevi manu - czym było begynn å lære
|
|
nabywca był posiadaczem naturalnym rzeczy, depozytariuszem lub usufruktariuszem;
|
|
|
Constitutum possessorium - czym było (traditio) begynn å lære
|
|
zbywca przenosił własność na nabywcę bez jej wydawania, stając się najemcą;
|
|
|
Traditio symbolica - czym było begynn å lære
|
|
symboliczna czynność (np. wręczenie kluczy do składu
|
|
|
współczesne trzy modele przeniesienia własności: begynn å lære
|
|
niemiecki model przeniesienia własności, model umowy o podwójnym skutku, titulus plus modus,
|
|
|
Model umowy o podwójnym skutku - co to (przeniesienie własności) begynn å lære
|
|
każda czynność zobowiązująca do przeniesienia własności wywołuje zarazem skutek rozporządzający
|
|
|
titulus plus modus - co to begynn å lære
|
|
kupno-sprzedaż było zobowiązujące i mogło stanowić tytuł do przeniesienia własności. do przeniesienia własności potrzeba: czynność zobowiązująca, rozporządzająca kauzalna i przeniesienie posiadania. Model ten przyjęły późniejsze systemy prawne (np ABGB)
|
|
|
niemiecki model przeniesienia własności - na czym polegał begynn å lære
|
|
Zobowiązanie i przewłaszczenie: druga czynność ma charakter abstrakcyjny, więc kupno-sprzedaż to umowa zobowiązująca, prowadząca do abstrakcyjnego rozporządzania, niezależnego od causy.
|
|
|
begynn å lære
|
|
Elastyczne: po wygaśnięciu ograniczeń (np. umowy, służebności osobistej), prawo własności powracało do pierwotnych rozmiarów. Bezwzględne: wyłączenie ingerencji innych osób, nikomu nie wolno wkraczać w sferę uprawnień właściciela.
|
|
|
wymagania do tego, aby zasiedzieć rzecz: begynn å lære
|
|
res habilis (rzecz musiała nadawać się do zasiedzenia), titulus (słuszny tytuł), tempus (odpowiedni czas), bona fides (dobra wiara), possesio (nieprzerwane władztwo nad rzeczą z wolą zatrzymania dla siebie)
|
|
|
Usureceptio fidiuciae causa - co to begynn å lære
|
|
szczególny rodzaj zasiedzenia, prowadzący do zasiedzenia własnej rzeczy, która została fiducjarnie przeniesiona na inną osobę
|
|
|
zawłaszczenie rzeczy niczyjej - wyjaśnij begynn å lære
|
|
Rzeczami niczyim były dzikie zwierzęta, ryby, ptaki, rzeczy wyrzucone przez morze z wyjątkiem porzuconych dla ratowania podczas burzy morskiej. Pojęcie to rozszerzono o mienie nieprzyjaciela i rzeczy porzucone przez właściciela z zamiarem wyzbycia się ich
|
|
|
accessio cedit principali begynn å lære
|
|
przyrost przypada temu, kto ma więcej (właściciel rzeczy o większej wartości stawał się właścicielem rzeczy połączonych)
|
|
|
połączenie w złej wierze - jaką skargę miał były właściciel który utracił własność rzeczy begynn å lære
|
|
actio furti, condictio furtiva
|
|
|
połączenie w dobrej wierze - czym dysponował właściciel utraconej rzeczy begynn å lære
|
|
obowiązek odszkodowania dla byłego właściciela, który miał skargę z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia – condictio furtiva.
|
|
|
begynn å lære
|
|
połączenie nieruchomości z ruchomością, połączenie ruchomości z nieruchomością, połączenie ruchomości
|
|
|
zasada superficies solo cedit - połączenie ruchomości z nieruchomością begynn å lære
|
|
zasada, że rzecz trwale połączona z gruntem staje się zawsze własnością właściciela gruntu.
|
|
|
połączenie nieruchomości z nieruchomością begynn å lære
|
|
Właścicielem stawał się właściciel całej nieruchomości, a w przypadku powstania wyspy na rzece powstawała współwłasność
|
|
|
połączenie ruchomości z ruchomością begynn å lære
|
|
kazuistycznie: "co idzie za rzeczą, to co utrzymuje swą istotę" stawało się własnością właściciela rzeczy wiodącej. W razie trwałego złączenia własność przysługiwała właścicielowi rzeczy głównej.
|
|
|
przetworzenie wg sabinianów begynn å lære
|
|
nowa rzecz jest własnością właściciela materiału
|
|
|
przetworzenie wg prokulianów begynn å lære
|
|
przetworzona rzecz jest własnością przetwórcy
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
znalezienie skarbu (thesearus) begynn å lære
|
|
rzecz tak długo ukryta że ustalenie właściciela było niemożliwe Skarb początkowo należał do właściciela gruntu August uznał go za rzecz niczyją przypisaną państwu. Knsta Hadriana zmieniła to przyznając znalazcy połowę wartości skarbu a właścicielowi drugą
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
pożytki - do kogo należały begynn å lære
|
|
stawały się odrębnymi rzeczami dopiero z chwilą odłączenia od rzeczy macierzystej.
|
|
|
właścicielami pożytków od chwili odłączenia - kto się stawal? begynn å lære
|
|
Właściciel, emfiteuta i posiadacz w dobrej wierze
|
|
|
właścicielami pożytków z chwilą ich objęcia - kto się stawał begynn å lære
|
|
Użytkownik (usufruktuariusz i dzierżawca)
|
|
|
begynn å lære
|
|
władztwo faktyczne, jest rzeczą faktu, nie prawa.
|
|
|
begynn å lære
|
|
w swoim imieniu (z wolą zatrzymania dla siebie), w imieniu cudzym (z wolą zatrzymania dla innych)
|
|
|
2 sposoby nabycia posiadania begynn å lære
|
|
nabycie normalne, nabycie wyjątkowe
|
|
|
jakie 2 elementy składają się na posiadanie? begynn å lære
|
|
corpus (faktyczne trzymanie rzeczy w swoich rękach), animus (wola zatrzymania rzeczy dla siebie)
|
|
|
begynn å lære
|
|
– dzierżawienie, posiadanie naturalne – gdy osoba władała rzeczą w cudzym imieniu, miał rzecz, jednak nie miał woli zatrzymania jej u siebie, np. depozytariusz, komodatariusz, zastawnik, najmobiorca
|
|
|
Nemo sibi ipse causam possessionis mutare posse” begynn å lære
|
|
nikt nie może sam sobie zmienić podstawy posiadania → uniemożliwia naturalnym posiadaczom samowolnym potajemny awans do właściwych posiadaczy.
|
|
|
Nabycie wyjątkowe (mocą samej ustawy) - co to begynn å lære
|
|
jedynie zmiana dotychczasowej podstawy władania bez wręczenia rzeczy; na mocy porozumienia pomiędzy zainteresowanymi – obydwa stały się trwałym nabytkiem jurysprudencji światowej
|
|
|
co w przypadku połączenia ruchomości z ruchomością, gdy Gdy część mogła być rozpoznana i odłączona begynn å lære
|
|
własność właściciela rzeczy przyłączonej ulegała zawieszeniu i odżywała po odłączeniu.
|
|
|
fikcja upływu czasu w actio publiciana - na czym polegała begynn å lære
|
|
traktowanie powoda tak, jak gdyby był włascicielem kwirytarnym
|
|
|
ą ei incumbit probatio qui dicit, non qui negat begynn å lære
|
|
ciężar dowodu spoczywał na powodzie. powód musiał udowodnić, że jest właścicielem kwirytarnym rzeczy. tym samym musiał udowodnić prawo do rzeczy każdego poprzedniego właściciela.
|
|
|
co zrobiono aby uniknąc udowadniania bycia właścicielem kwirytarnym? begynn å lære
|
|
właściciel twierdził, że nabył rzecz w wyniku zasiedzenia, przez jedynym obciążeniem stawało się udowodnienie przesłanek potrzebnych do zasiedzenia
|
|
|
co w procesie formułkowym mógł zasądzić sędzia? begynn å lære
|
|
jedynie określoną kwotę pieniężną
|
|
|
ochrona interdyktalna - komu przysługiwala begynn å lære
|
|
chroniły posiadanie uznane przez prawo pretorskie
|
|
|
własność - jakimi skargami była chroniona begynn å lære
|
|
actio in rem, skutecznymi erga omnes, czyli wobec każdego kto naruszał prawo właściciela
|
|
|
rei vindicato - komu przysługiwała begynn å lære
|
|
właścicielowi kwirytarnemu, który został pozbawiony posiadania rzeczy
|
|
|
actio negatoria - komu przysługiwała begynn å lære
|
|
właścicielowi, który nie został pozbawiony posiadania rzeczy ale którego uprawnienia były naruszane w inny sposób, a naruszający twierdził, iż ma do tego prawo
|
|
|
skarga windykacyjna - realizowana była z pomocą czego begynn å lære
|
|
legis actio sacramento in rem
|
|
|
begynn å lære
|
|
roszczenie sobie prawa do rzeczy twierdząc, iż rzecz sporna jest jego
|
|
|
na czas procesu czyją własnością była sporna rzecz? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
instytucja zakładu procesowego
|
|
|
W okresie procesu formułkowego właściciel kwirytarny pozbawiony posiadania rzeczy występował z czym przeciw każdemu kwestionującemu jego prawo? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
uznanie praw właściciela i odzyskanie przez niego posiadania rzeczy
|
|
|
zasada condemnatio pecuniaria - co to było w procesie formułkowym begynn å lære
|
|
możliwość do zasądzenia w pieniądzach
|
|
|
fikcyjni posiadacze - kim byli begynn å lære
|
|
ci, którzy podstępnie pozbyli się rzeczy spornej oraz tym, którzy bezpodstawnie wdali się w spór, by ściągnąć na siebie uwagę i umożliwić innemu zasiedzenie
|
|
|
klauzula restytucyjna - na czym polegała begynn å lære
|
|
nakłonienie pozwanego do oddania rzeczy, by uniknął niekorzystnych skutków wyroku.
|
|
|
co jeśli pozwany pomimo klauzuli restytucyjnej nadal nie oddał rzeczy? begynn å lære
|
|
powód dokonywał oszacowania wartości rzeczy (mógł dodać utracone zyski) i sumę tę sędzia wpisywał w wyroku.
|
|
|
jak mówiono inaczej na prawo własności? begynn å lære
|
|
|
|
|
co umozliwiono w procesie kognicyjnym? begynn å lære
|
|
zasądzenie pozwanego na wydanie rzeczy w naturze
|
|
|
begynn å lære
|
|
Instytucja prawa zatrzymania rzeczy
|
|
|
czego domagał się powód za pomocą actio negatoria? begynn å lære
|
|
powód domagał się stwierdzenia, iż jego włas- ność jest wolna od spornego ograniczenia, i zaprzestania naruszania jego uprawnień.
|
|
|
czego mógł żądać powód za pomocą actio negatoria? begynn å lære
|
|
odszkodowania za wyrządzone szkody, przywrócenia do stanu poprzedniego lub stypulacji, w której pozwany przyrzekłby, że nie naruszy już uprawnień (umożliwiało to ewentualne actio ex stipulatu).
|
|
|
actio publiciana stanowiła jedynie ochronę begynn å lære
|
|
względną, skuteczną tylko względem osoby gorzej uprawnionej.
|
|
|
actio publiciana - czym było begynn å lære
|
|
formulae ficticiae (oparte na fikcji)
|
|
|
co w przypadku 2 wlaścicieli bonitarnych? begynn å lære
|
|
zależało czy kupili od tej samej osoby – jeśli tak to wygrywał ten, który nabył ją pierwszy, jeśli od dwóch, to wygrywał ten, który w momencie litis contestatio był w posiadaniu rzeczy.
|
|
|
co z actio publiciana w przypadku sporu właściciela bonitarnego z kwirytarnym? begynn å lære
|
|
|
|
|
ochrona posesoryjna, czyli ochrona czego begynn å lære
|
|
|
|
|
w którym wieku pojawiła się ochrona posiadania? begynn å lære
|
|
|
|
|
actio publiciana - kiedy się pojawiła begynn å lære
|
|
|
|
|
na co powoływały się strony w ochronie posesoryjnej? begynn å lære
|
|
na samo posiadanie, a nie tytuł prawny
|
|
|
jak wolno było posiadaczowi odeprzeć bezprawne naruszenie posiadania za pomocą obrony koniecznej? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
Interdykty retinendae possessionis - do czego służyły begynn å lære
|
|
służyły do utrzymania naruszonego posiadania. Należały do tzw. interdicta duplicia, ponieważ położenie każdego z obu uczestników sporu było jednakowe: nakaz pretorski był skierowany jednocześnie do obu stron.
|
|
|
jaki charakter miały interdykty retinendae possessionis? begynn å lære
|
|
interdyktów prohibitoryjnych, czyli zakazujących pewnego postępowania, w szczególności stosowania przemocy (, zabraniam stosowania przemocy’’
|
|
|
Interdictum uti possidetis - czego dotyczył begynn å lære
|
|
nieruchomości (gruntów i budynków).
|
|
|
Interdictum uti possidetis - co nakazywał pretor begynn å lære
|
|
by przy posiadaniu utrzymywał się ten, kto w chwili wydania interdyktu był posiadaczem niewadliwym
|
|
|
Interdictum uti possidetis - jaki charakter? begynn å lære
|
|
|
|
|
Interdictum utrubi - do czego się odnosił? begynn å lære
|
|
do ruchomości, głównie niewolników
|
|
|
Interdictum utrubi - kto utrzymywał się przy posiadaniu? begynn å lære
|
|
ten, który przez większą część roku licząc wstecz od wydania interdyktu, posiadał sporną rzecz w sposób niewadliwy, czyli nie nabył jej od przeciwnika przemocą.
|
|
|
Interdictum utrubi - jaki charakter? begynn å lære
|
|
|
|
|
Interdykt restytutoryjny - co to znaczy begynn å lære
|
|
nakaz zwrotu rzeczy lub przywrócenia ich stanu pierwotnego
|
|
|
co nakazywał pretor w przypadku interdyktu utrubi? begynn å lære
|
|
nakazywał zwrócić posiadanie, jeśli tylko ten, kto został wyzuty, nie nabył od przeciwnika posiadania wadliwie (vi, clam, precario)
|
|
|
Interdictum de vi armata - komu przysługiwał? begynn å lære
|
|
wadliwemu posiadaczowi nieruchomości, któremu odebrano posiadanie przy pomocy siły zbrojnej (tarcze, miecze, hełmy, kije, kamienie). Można go było wnieść nawet po upływie roku;
|
|
|
interdykt de precario - przeciw komu był skierowany begynn å lære
|
|
przeciw prekarzyście, który nie zwracał rzeczy oddanej mu w prekarium. Był to stosunek faktyczny, nie prawny, dlatego różnił się od najmu, użyczenia czy darowizny
|
|
|
w prawie poklasycznym interdykty przybrały postać jaką? begynn å lære
|
|
zwyczajnych powództw, czyli skarg posesoryjnych
|
|
|
jakie interdykty potem połączono? begynn å lære
|
|
unde vi i de vi armata, ustalając okres roku na wniesienie skargi i wymóg posiadania niewadliwego.
|
|
|
interdykt salwiański - czego dotyczył begynn å lære
|
|
wejścia w posiadanie zastawionego przy umowie dzierżawy inwentarza (zmierzał do uzyskania posiadania). hipoteka
|
|
|
interdykt quorum bonorum - czego dotyczył begynn å lære
|
|
umożliwiał dziedzicom prawa pretorskiego wejście w posiadanie rzeczy spadkowych.
|
|
|
czy jakakolwiek umowa przenosi własność? begynn å lære
|
|
|
|
|
czynności prawne abstrakcyjne a kauzalne begynn å lære
|
|
kausa jest warunkiem czynności kauzalnej. w przypadku czynności abstrakcyjnych nie ma potrzeby kauzy, bo efekt jest widoczny sam w sobie.
|
|
|
begynn å lære
|
|
nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada
|
|
|
własność bonitarna - czym była begynn å lære
|
|
w prawie rzymskim własność chroniona i uznana jedynie przez prawo pretorskie. Powstawała ona poprzez nieformalne, z punktu widzenia prawa cywilnego, przekazanie rzeczy
|
|
|
interdykty - jakie to były środki begynn å lære
|
|
|
|
|
funkcja społeczna służebności begynn å lære
|
|
alimentacja - pomoc innym nie tracąc prawa własności do rzeczy
|
|
|
służebności były najczęściej przekazywane przez co? begynn å lære
|
|
|
|
|
służebności gruntowe - jakie są begynn å lære
|
|
zbywalne i dziedziczne, ale w połączeniu z własnością gruntu władnącego
|
|
|
zakres służebności gruntowej begynn å lære
|
|
bardzo konkretne, bardzo wąskie uprawnienia
|
|
|
zakres służebności osobistej begynn å lære
|
|
uprawnienie jest określone w sposób abstrakcyjny i szeroki
|
|
|
ius dispondendi - czym jest begynn å lære
|
|
wpływanie na jej sytuację prawnorzeczową (dysponowaniem jest np. przeniesienie własnoścI, porzucenie własności). dysponuje nim tylko właściciel
|
|
|
begynn å lære
|
|
ich przedmiotem są rzeczy materialne, są bezwzględne (skuteczne erga omnes)
|
|
|
traditio dotyczyła wyłącznie jakich rzeczy? begynn å lære
|
|
|
|
|
kto nie może mieć animus? begynn å lære
|
|
|
|
|
na czym służebność nie może się opierać? begynn å lære
|
|
na działaniu właściciela. może być tylko na znoszeniu cudzego działania lub powstrzymywania się od działania
|
|
|
czy może istnieć służebność na służebności? begynn å lære
|
|
|
|
|
służebności gruntowe - na jakich gruntach były ustanawiane? begynn å lære
|
|
|
|
|
służebność gruntowa - nazwa nieruchomości begynn å lære
|
|
|
|
|
do czego były zaliczone służebności gruntowe? begynn å lære
|
|
|
|
|
Każda osoba, która naruszała lub kwestionowała prawo do służebności, mogła zostać pozwana na mocy jakiej skargi? begynn å lære
|
|
|
|
|
służebności osobiste - co to begynn å lære
|
|
ograniczone prawa na rzeczy cudzej, przysługujące indywidualnie oznaczonej osobie przez określony czas, najwyżej dożywotnio
|
|
|
begynn å lære
|
|
użytkowanie, było korzystaniem z cudzej rzeczy z możliwością czerpania z niej pożytków, bez naruszania jej substancji. W takim wypadku właścicielowi rzeczy pozostawał sam tytuł własności
|
|
|
begynn å lære
|
|
używanie. uprawnienie czysto osobiste do korzystania z cudzej rzeczy z prawem pobierania pożytków tylko na własne, codzienne potrzeby
|
|
|
służebności osobiste były chronione przez jakie skargi? begynn å lære
|
|
in rem, czyli skuteczne erga omnes
|
|
|
begynn å lære
|
|
ograniczone prawo rzeczowe, ustanawiane w celu zabezpieczenia wierzytelności.
|
|
|
begynn å lære
|
|
uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia z określonego stosunku zobowiązaniowego przysługujące wierzycielowi wobec dłużnika
|
|
|
początkowo jak funkcjonował zastaw? begynn å lære
|
|
dłużnik przenosił własność na wierzyciela i nie przysługiwała mu żadna ochrona prawna
|
|
|
begynn å lære
|
|
Dłużnik przenosił jedynie posiadanie na zastawnika, zatrzymując prawo własności. Wierzyciel stawał się jedynie detentorem rzeczy, co oznaczało, że nie mógł jej używać
|
|
|
begynn å lære
|
|
ograniczone prawo rzeczowe ustanawiane na rzeczach służące zabezpieczeniu wierzytelności wynikającej z oznaczonego stosunku prawnego, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości
|
|
|
zastaw - jakim był prawem begynn å lære
|
|
akcesoryjnym prawem na rzeczy cudzej i nie mógł istnieć bez wierzytelności, którą zabezpiecza
|
|
|
co mogło być przedmiotem zastawu? begynn å lære
|
|
jedynie rzeczy materialne
|
|
|
begynn å lære
|
|
Wyjątkowo, na mocy konstytucji cesarza Gordiana ustanowiono prawo wierzyciela do zatrzymania przedmiotu zastawu, nawet po zapłaceniu zabezpieczonego nim długu, jeśli wierzyciel miał wobec tego samego dłużnika inną, niezrealizowaną jeszcze wierzytelność
|
|
|
klauzula przepadku - co mówiła (zastaw) begynn å lære
|
|
w razie zwłoki dłużnika na wierzyciela przechodzi własność zastawionej rzeczy
|
|
|
begynn å lære
|
|
prawo do czerpania korzyści z nieruchomości gruntowej, przejętej tytułem wieczystej i dziedzicznej dzierżawy bez możliwości nabycia prawa własności przy jednoczesnym dziedzicznym i zbywalnym prawie do dysponowania tą dzierżawą
|
|
|
emfiteuza - spośród ograniczonych praw rzeczowych jaka była begynn å lære
|
|
|
|
|
prawo emfiteuzy było jakie? begynn å lære
|
|
|
|
|
do czego zobowiązany był emfiteuta? begynn å lære
|
|
zobowiązany do płacenia rocznego czynszu; zawiadamiania właściciela o zamiarze sprzedania prawa emfiteuzy oraz do uprawiania gruntu
|
|
|
begynn å lære
|
|
odstępowanie nieruchomości będących własnością publiczną pod zabudowę w zamian za minimalny, płacony corocznie czynsz. dziedziczne i zbywalne. skarga in rem
|
|
|
begynn å lære
|
|
asada prawa rzymskiego, wg której budowle, urządzenia i rośliny trwale związane z gruntem należą do właściciela gruntu.
|
|
|
z jakiej ochrony korzystał superficjusz? begynn å lære
|
|
na początku jedynie z pretorskiej. Przysługiwała mu ochrona z interdictum de superficiebus skuteczna erga omnes. Dopiero w prawie justyniańskim uzyskał on ochronę na mocy prawa cywilnego, tj. skargę in rem
|
|
|
begynn å lære
|
|
stosunek prawny, w którym jedna strona jest ma obowiązek świadczenia na rzecz drugiej
|
|
|
begynn å lære
|
|
zobowiązania ścisłego prawa i dobrej wiary
|
|
|
czy zobowiązania stricti iuris zawierały klauzulę dobrej wiary? begynn å lære
|
|
|
|
|
co należało do grupy zobowiązań opartych na dobrej wierze? begynn å lære
|
|
kontrakty konsensualne i kontrakty realne
|
|
|
nominalizm kontraktowy - duży plus begynn å lære
|
|
pewność porządku prawnego
|
|
|
nominalizm kontraktowy - co oznaczał begynn å lære
|
|
jedynie ściśle określone działania, które były przewidziane w prawie, mogły zawiązać zobowiązanie prawne. Jedynie tym kontraktom przysługiwały skargi.
|
|
|
różnice między superficies i emfiteuzą begynn å lære
|
|
Superficjariusz nie musiał zawaidamiać o zamiarze zbycia swego uprawnienia. Właścicielowi nie przysługiwało prawo pierwokupu.
|
|
|
ograniczenia prawa własności begynn å lære
|
|
prawo sąsiedzkie, prawo publiczne, zwyczaj, prawo sakralne, umowy
|
|
|
hipoteka generalna - czym była begynn å lære
|
|
obejmująca cały majątek zastawcy w tym także owoce mające powstać w przyszłości
|
|
|
begynn å lære
|
|
nie obowiązywała w nim zasada pierwszeństwa był on zawsze na pierwszym miejscu bez względu na kolejność jego powstania
|
|
|
begynn å lære
|
|
średniowieczne określenie na dowód własności wszystkich poprzedników
|
|
|
podział czynności prawnych -4 podziały begynn å lære
|
|
formalne i nieformalne, jednostronne i dwustronne, inter vivos i mortis causa, rozporządzające i zobowiązujące, odpłatne i nieodpłatne, kauzalne i abstrakcyjne
|
|
|
czynności kauzalne - czym były begynn å lære
|
|
ważność tych czynności uzależniona była od przyczyny ich dokonania (causa), czyli celu gospodarczego, chronionego przez prawo, (np traditio)
|
|
|
czynności abstrakcyjne - czym były begynn å lære
|
|
ważne są niezależnie od istnienia causa, czyli są „oderwane” od przyczyny ich zawarcia. Do czynności tych zaliczamy czynności formalne. (np stipulatio)
|
|
|
czynności odpłatne - czym były begynn å lære
|
|
na ich podstawie obie strony uzyskują wzajemne korzyści majątkowe
|
|
|
czynności nieodpłatne - czym były begynn å lære
|
|
zachodzi, gdy tylko jedna strona odnosi korzyści majątkowe,
|
|
|
czynności jednostronne - czym były begynn å lære
|
|
czynności do dokonania, których wystarczy oświadczenie woli jednej strony, (np testament)
|
|
|
czynności dwustronne - czym były begynn å lære
|
|
wymagają zgodnego oświadczenia woli dwóch stron, np. stypulacja, kupno- sprzedaż, pożyczka.
|
|
|
czynności formalne - czym były begynn å lære
|
|
czynności, w których oświadczenie woli musiało być złożone w ściśle określonej formie. Uchybienie tej formie powodowało nieważność czynności.
|
|
|
Czynności nieformalne - czym były begynn å lære
|
|
czynności, w których wymagany był konsensus, a nie odpowiedniej forma – kontrakty konsensualne, np. kupno-sprzedaż.
|
|
|
begynn å lære
|
|
nie można zasiedzieć służebności
|
|
|
podział służebności gruntów begynn å lære
|
|
służebności gruntów wiejskich, służebności gruntów miejskich
|
|
|
kryterium podziału służebności gruntów begynn å lære
|
|
|
|
|
zasady podstawowe służebności begynn å lære
|
|
służebność musi być wykonana oględnie, musi przynosić korzyści gruntowi władnącemu, nie może polegać na działaniu, sąsiedztwo, nie może być ususfructus na służebności
|
|
|
ususfructus - jak tłumaczyć begynn å lære
|
|
|
|
|
czy dziecko niewolnicy jest owocem? begynn å lære
|
|
nie, bo człowiek nie jest pożytkiem z człowieka.
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
rozwój emfiteuzy później w co? begynn å lære
|
|
feudalna własność podzielona, użytkowanie wieczyste
|
|
|
zastaw i hipoteka - jakie są to prawa begynn å lære
|
|
prawa umacniające wierzytelności
|
|
|
begynn å lære
|
|
lex comissoria (klauzula przepadku), pactum de vendendo (porozumienie o sprzedaży), pactum antichreticum (porozumienie o używaniu rzeczy zastawnej)
|
|
|
fiducia - czym była w prawie archaicznym begynn å lære
|
|
przeniesienie własności zabezpieczenia
|
|
|
sukcesja uniwersalna - co to begynn å lære
|
|
wejście w ogół praw i obowiązków poprzednika
|
|
|
begynn å lære
|
|
wejście w ogół praw, które miał zmarły
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
delatio - co to (dziedziczenie ius civilu) begynn å lære
|
|
|
|
|
dziedziczenie wg ustawy 12 tablic begynn å lære
|
|
wola zmarłego, potem sui heredes, potem najbliższy krewny agnacyjny, potem członkowie rodu
|
|
|
sui (dzieci pod władzą i żona in manu) w ustawie 12 tablic dziedziczą wedle jakiej zasady? begynn å lære
|
|
głów i szczepów (zasada reprezentacji), czyli osoby o tym samym stopniu pokrewieństwa dziedziczą ten sam udział spadkowy
|
|
|
jak dziedziczą agnaci tego samego stopnia w ustawie 12 tablic? begynn å lære
|
|
|
|
|
sc orfitianum (178 n...e) begynn å lære
|
|
dzieci (też nieślubne) dziedziczą po matce jako legitimi w pierwszej kolejności
|
|
|
porządek ubiegania się o bonorum possesio wg edyktu pretorskiego begynn å lære
|
|
liberi (wszystkie dzieci, w tym emancypowane), legitimi & patronus (dziedzice wg ustawy 12 tablic), cognati (krewni krwi), vir i uxor (żona/mąż)
|
|
|
ochrona bonorum possesor - co służy begynn å lære
|
|
intredictum quorum bonorum, skargi z fikcją "jakby był dziedzicem"
|
|
|
testament - jaką był czynnością begynn å lære
|
|
|
|
|
essentiale negoti testamentu begynn å lære
|
|
|
|
|
posiadanie wadliwe jaki miało charakter begynn å lære
|
|
względny (istniało wobec osoby, od której nastąpiło wadliwe nabycie)
|
|
|
posiadanie wadliwe - jak można było nabyć begynn å lære
|
|
przemocą, potajemnie, prekaryjnie
|
|
|
rodzaje gruntów w służebności gruntowej begynn å lære
|
|
grunt władnący, grunt służebny
|
|
|
co trzeba wytoczyć aby dostać zachowek? begynn å lære
|
|
|
|
|
co oznaczał nominalizm kontraktowy? begynn å lære
|
|
że pewne typy zobowiązań były chronione przez skargi
|
|
|
stipulatio - jaką czynnością było begynn å lære
|
|
|
|
|
warunek zawieszający (substytucja) begynn å lære
|
|
czynność prawna ma wywołać skutki dopiero po jego wystąpieniu
|
|
|
najważniejsza cecha prawa zobowiązań begynn å lære
|
|
|
|
|
jakie osoby wiąże zobowiązanie? begynn å lære
|
|
|
|
|
podstawowy podział zobowiązań begynn å lære
|
|
cywilne, pretorskie, naturalne
|
|
|
begynn å lære
|
|
kontrakty, delikty (niekompletny podział, np bezpodstawne wzbogacenie)
|
|
|
kontrakty - jak się dzielą begynn å lære
|
|
jednostronnie zobowiązujące, dwustronnie zobowiązujące
|
|
|
kontrakty dwustronnie zobowiązujące - jak się dzielą begynn å lære
|
|
równoczesne, nierównoczesne
|
|
|
begynn å lære
|
|
bonae fidei, stricti iuris
|
|
|
przedmiot zobowiązania - wymogi begynn å lære
|
|
określone (lub dające się określić w przyszłości), możliwe do spełnienia, wycenialne w pieniądzu, niesprzeczne z dobrymi obyczajami
|
|
|
to co niemożliwe nie tworzy zobowiązania begynn å lære
|
|
impossibilum nulla obligatio est
|
|
|
jaką formę miała stypulacja? begynn å lære
|
|
pytanie, odpowiedź i przyrzeczenie
|
|
|
co gdy zawarto przyczynę zawarcia stypulacji? begynn å lære
|
|
stawała się czynnością kauzalną
|
|
|
pożyczka po łacinie - jak begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia
|
|
|
kontrakty literalne - czym były begynn å lære
|
|
kontrakty, w których zgodna wola stron powinna być ujęta w formę pisemną.
|
|
|
kontrakty konsensualne - czym były begynn å lære
|
|
kontrakty dwustronne oceniane wg zasad dobrej wiary
|
|
|
umowa zastawu - szczegoly begynn å lære
|
|
zastawca wręcza zastawnikowi swoją rzecz (przeniesienie detencji). przedmiotem zastawu zazwyczaj rzecz oznaczona indywidualnie zarówno ruchoma jak i nieruchoma
|
|
|
begynn å lære
|
|
faktyczna akcesoryjność umowy zastawu
|
|
|
begynn å lære
|
|
strzeżenie rzeczy, zakaz pobierania pożytków i kradzieży
|
|
|
obowiązek zastawcy w zastawie begynn å lære
|
|
zwrot zastawnikowi poniesionych nakładów
|
|
|
obowiązek strzeżenia zastawu po łacinie begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
klauzula przepadku, zlikwidowana za konstantyna wielkiego
|
|
|
begynn å lære
|
|
porozumienie o używaniu rzeczy zastawnej
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
umowa użyczenia (komodat) - na czym polega begynn å lære
|
|
komodant wręcza komodatariuszowi swoją rzecz (przeniesienie detencji)
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzecz oznaczona indywidualnie, ruchoma, niezużywalna
|
|
|
begynn å lære
|
|
acti commodati directa/contraria
|
|
|
begynn å lære
|
|
obowiązek strzeżenia (custodia)
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
deponent wręcza depozytariuszowi swoją rzecz (przeniesienie detencji)
|
|
|
przedmiot przechowania - depozyt begynn å lære
|
|
zasadniczo rzeczy indywidualnie oznaczone, ruchome, niezużywalne
|
|
|
za co JEDYNIE odpowiada depozytariusz? begynn å lære
|
|
|
|
|
pożyczka (mutuum) - co to begynn å lære
|
|
instytucja prawna, w ramach której pożyczkodawca zobowiązuje się oddać na własność pożyczkobiorcy pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, a pożyczkobiorca zobowiązuje się do oddania tej samej ilości pieniędzy lub rzeczy
|
|
|
jak wierzyciel mógł dochodzić zwrotu pożyczki? begynn å lære
|
|
condictio certae creditae pecuniae – jeśli były to pieniądze lub condictio certae rei jeśli były to inne rzeczy oznaczone co do gatunku.
|
|
|
jakim kontraktem była pożyczka? begynn å lære
|
|
przyjacielskim (brak odsetek), kontraktem jednostronnie zobowiązującym ścisłego prawa
|
|
|
begynn å lære
|
|
pożyczka morska. miała ona miejsce gdy ktoś zaciągnął kredyt na zakup towarów transportowanych morzem. Wierzyciel mógł domagać się zwrotu tylko wtedy kiedy statek szczęśliwie dopłynął do portu przeznaczenia
|
|
|
zastaw ręczny- co to (pignus) begynn å lære
|
|
przeniesienie posiadania naturalnego rzeczy przez zastawcę na zastawnika w celu zabezpieczenia określonej wierzytelności.
|
|
|
zastawca - jaką miał skargę wobec zastawnika begynn å lære
|
|
actio pigneraticia directa
|
|
|
zastawnik - jaką miał skargę wobec zastawcy begynn å lære
|
|
actio pigneraticia contraria
|
|
|
zastaw antychretyczny - co to begynn å lære
|
|
zastawnik mógł pobierać pożytki z rzeczy na poczet długu.
|
|
|
begynn å lære
|
|
kupno-sprzedaż, najem dzieła
|
|
|
kontrakty przyjacielskie (nieodpłatne) begynn å lære
|
|
pożyczka, użyczenie, przechowanie, zastaw ręczny
|
|
|
skargi odszkodowawcze, actiones rei persecutoriae - co było celem? begynn å lære
|
|
pokrycie poniesionej szkody
|
|
|
skargi penalne - co było celem begynn å lære
|
|
wymierzenie kary prywatnej; nie mogły być stosowne wobec dziedziców sprawcy
|
|
|
Niemożność stosowania powództw konkurujących - kiedy miała miejsce begynn å lære
|
|
gdy zachodziła identyczność celu stosowania skargi z tej samej podstawy faktycznej. nebis in idem
|
|
|
czy odpowiedzialność penalna wykluczała odpowiedzialność deliktową? begynn å lære
|
|
|
|
|
essentalia negoti - co to begynn å lære
|
|
składniki treści czynności cywilnoprawnej, które określają typ tej czynności
|
|
|
essentalia negoti emptio-venditio begynn å lære
|
|
określenie rzeczy, określenie ceny, określenie stron świadczenia
|
|
|
obowiązki stron w emptio venditio begynn å lære
|
|
obowiązek wydania rzeczy kupującemu, obowiązek zapłacenia wyznaczonej ceny za towar oraz odpowiedzialność za wady fizyczne i prawne.
|
|
|
kupno szansy, rodzaj sprzedaży losowej po łacinie begynn å lære
|
|
|
|
|
Sprzedaż rzeczy spodziewanej - co to begynn å lære
|
|
sprzedaż towaru mającego powstać w przyszłości (sprzedaż plonów przed ich zebraniem z drzew lub pola, o ile umówiono cenę za ustaloną miarę towaru).
|
|
|
begynn å lære
|
|
rzecz przeznaczona do obrotu prawnego, mogła być towarem, o ile była istniejąca lub mająca powstać w przyszłości
|
|
|
begynn å lære
|
|
archaiczny, formalistyczny akt prawny per aes et libram polegający na bezpośredniej wymianie rzeczy na odważany na wadze pieniądz kruszcowy, w towarzystwie uroczystych słów
|
|
|
skutki obligacyjne sprzedaży mancypacyjnej begynn å lære
|
|
Auctoritas – wsparcie którego sprzedawca miał obowiązek udzielić nabywcy gdyby przeciwko niemu osoba trzecia wytoczyła rei vindicatio. actio auctoritatis pozew przysługujący nabywcy rzeczy po przegranym procesie auctoritas o zapłatę 2x wartości rzeczy
|
|
|
Sprzedaż poprzez nieformalne porozumienie stron begynn å lære
|
|
stronami porozumienia byli początkowo peregryni, później forma ta zastąpiła mancypacyjną
|
|
|
begynn å lære
|
|
czynność rodząca wyłącznie zobowiązanie (dwustronne, równoczesne, oparte na bona fides) między stronami, nie wywołująca skutków rzeczowych – nie przenosiła własności
|
|
|
do czego zobowiązany był sprzedawca? begynn å lære
|
|
ł wydać rzecz i zapewnić spokojne posiadanie, przysługiwała mu actio venditi.
|
|
|
do czego zobowiązany był nabywca? begynn å lære
|
|
zapłacić cenę, przysługiwała mu actio empti.
|
|
|
co w przypadku res mancipi i wydania rzeczy? begynn å lære
|
|
wydanie rzeczy to początek okresu zasiedzenia
|
|
|
sabinianie - czy cena mogła być towarem begynn å lære
|
|
|
|
|
gaius - czy cena mogła być towarem begynn å lære
|
|
|
|
|
w sytuacji gdy cena nie została ustalona przez strony, tylko przez osobę trzecią. - czy miała miejsce sprzedaż? begynn å lære
|
|
|
|
|
Klauzule (dodatkowe postanowienia) w umowie sprzedaży pozwalające sprzedawcy: begynn å lære
|
|
odstąpić od umowy, jeśli w określonym terminie otrzymałby lepszą ofertę sprzedaży; odstąpić od umowy, gdy w ustalonym terminie kupujący nie zapłacił całości ceny, odkupić sprzedaną rzeczy w oznaczonym czasie.
|
|
|
Klauzule (dodatkowe postanowienia) w umowie sprzedaży wprowadzone w interesie kupującego begynn å lære
|
|
sprzedaż na próbę – prawo odstąpienia w ciągu określonego czasu od umowy za zwrotem kupionej rzeczy; klauzula przepadku przy zapłacie dokonywanej w ratach – brak kolejnej raty oznacza rozwiązanie umowy bez zwrotu płaconych rat
|
|
|
kupno sprzedaż - typ zobowiązania begynn å lære
|
|
oparty na dobrej wierze, dwustronnie zobowiązujące równoczesne
|
|
|
kto ponosi ryzyko w pożyczce morskiej? begynn å lære
|
|
|
|
|
co było "nagrodą" dla wierzyciela w pożyczce morskiej? begynn å lære
|
|
|
|
|
czy consensus w emptio-venditio jest ważny, jeżeli jest zgoda co do przedmiotu, ale nie ma zgody co do nazwy? begynn å lære
|
|
|
|
|
czy consensus w emptio-venditio jest ważny, jeżeli jest zgoda co do przedmiotu, ale nie ma zgody co do jego substancji? begynn å lære
|
|
|
|
|
roznice miedzy marcellusem, julianem i ulpianem co do emptio venditio begynn å lære
|
|
ustalenie cech konstytutywnych rzeczy sprzedanej
|
|
|
błąd istotny (error, emptio-venditio) - co to begynn å lære
|
|
brak świadomości lub swobody tego, który składa oświadczenie woli
|
|
|
przeciwieństwo dobrej wiary begynn å lære
|
|
|
|
|
typy wad (emptio venditio) begynn å lære
|
|
wady prawne, wady fizyczne
|
|
|
begynn å lære
|
|
chcącemu nie dzieje się krzywda
|
|
|
czy wady jawne obciążają sprzedawcę? begynn å lære
|
|
|
|
|
czy wady ukryte obciążają sprzedawcę? begynn å lære
|
|
|
|
|
actio redhibitoria (emptio venditio) begynn å lære
|
|
skarga o odstąpienie od umowy (w ciągu 6 miesięcy)
|
|
|
actio quanti minoris (emptio venditio) begynn å lære
|
|
|
|
|
odpowiedzialność sprzedawcy w emptio-venditio begynn å lære
|
|
dobra wiara w umowie, odpowiedzialność za wady, dodatkowe porozumienia stron,
|
|
|
locatio conductio - podstawowy cel begynn å lære
|
|
udostępnienie czegoś drugiej stronie (za np wynagrodzeniem)
|
|
|
begynn å lære
|
|
locatio conductio rei (rzeczy), locatio conductio operis (dzieła), locatio conductio operarum (pracy)
|
|
|
skargi - locatio conductio begynn å lære
|
|
actio locati/actio conducti
|
|
|
dwie strony locatio-conductio begynn å lære
|
|
|
|
|
obowiązki lokatora w locatio conductio rei begynn å lære
|
|
wydanie rzeczy oznaczonej indywidualnie (res) i utrzymanie rzeczy w stanie nadającym się do użycia
|
|
|
obowiązki konduktora w locatio conductio rei begynn å lære
|
|
zapłata czynszu, użycie rzeczy zgodnie z umową; zwrot rzeczy w stanie niepogorszonym poza normalnym zużyciem po zakończeniu umowy najmu
|
|
|
odpowiedzialność lokatora w locatio conductio rei begynn å lære
|
|
ponosi ryzyko przypadkowej utraty rzeczy (traci prawo do pobierania czynszu), abstrakcyjny wzorzec staranności
|
|
|
begynn å lære
|
|
zaniedbanie starannośc, jaka cechowała sumiennego i zapobiegliwego człowieka
|
|
|
ekonomiczne uzasadnienie emfiteuzy begynn å lære
|
|
brak mocy przerobowej, zapłacenie czynszu, obie strony zyskują
|
|
|
begynn å lære
|
|
prawo do obniżenia czynszu z powodu nieurodzaju
|
|
|
obowiązki konduktora w locatio conductio operis begynn å lære
|
|
wykonanie dzieła z materiału dostarczonego przez lokatora i wydanie zamawiającemu
|
|
|
obowiązki lokatora w locatio conductio operis begynn å lære
|
|
|
|
|
odpowiedzialność konduktora w locatio conductio operis begynn å lære
|
|
abstrakcyjny wzorzec staranności oraz obowiązek custodia (oparta na staranności lub jego braku)
|
|
|
odpowiedzialność konduktora - jaka skarga begynn å lære
|
|
skarga z deliktu damnum iniuria datum (odpowiedzialność akwiliańska)
|
|
|
lex rhodia de iactu (rodyjskie prawo zrzutu) - co to begynn å lære
|
|
osoby, których towary zostały wyrzucone miały skargę do magister navis (actio locati/actio conducti), który następnie występował do osób, których ładunki ocalały o zwrot przypadających na nich części (actio conducti/actio locati)
|
|
|
begynn å lære
|
|
uczynienie wspolnego uszczerbku w stosunku do tych, których własność została uratowana kosztem innych
|
|
|
konfiguracje kontraktowe w przypadku podróży morskiej begynn å lære
|
|
locatio rei lub locatio operis
|
|
|
begynn å lære
|
|
odpowiedzialność za siłę wyższą
|
|
|
locatio conductio operarum - obowiązki lokatora (pracownika) begynn å lære
|
|
świadczenie pracy na rzecz konduktora przez określony czas lub do osiągnięcia jakiegoś celu
|
|
|
locatio conductio operarum - obowiązki konduktora (pracodawcy) begynn å lære
|
|
zapłata czynszu - wynagrodzenia
|
|
|
abstrakcyjny wzorzec odpowiedzialności, czyli begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
wywodzi się z archaicznego obyczaju niedzielenia majątku po pater familias przez sui heredes
|
|
|
podstawowa cecha spółki rzymskiej begynn å lære
|
|
wewnętrzny charakter (ma znaczenie pomiędzy wspólnikami)
|
|
|
kontraktem opartym o co była spółka? begynn å lære
|
|
|
|
|
odpowiedzialność wspólników w spółce begynn å lære
|
|
|
|
|
spółka (societas) - co to begynn å lære
|
|
zobowiązanie dwustronne równoczesne, oparte na dobrej wierze. Wspólnicy zobowiązywali się do osiągnięcia określonych celów gospodarczych przez wniesienie wkładów rzeczowych lub własnej pracy
|
|
|
co powoduje rozwiązanie spółki? begynn å lære
|
|
śmierć jednego ze wspólników powoduje rozwiązanie spółki (oczywiście potem można od razu zawrzeć nową). Każdy ze wspólników mógł żądać rozwiązania spółki – nikogo też nie można zmusić do pozostania w spółce
|
|
|
Do dochodzenia rozliczeń z tytułu spółki służyła skarga jaka begynn å lære
|
|
actio pro socio - powodowała ona niezależnie od skutków majątkowych rozwiązanie spółki. Używano jej podczas konfliktu w spółce
|
|
|
Do dochodzenia rozliczeń z tytułu spółki służyła skarga jaka (jeżeli nie było konfliktu w spółce) begynn å lære
|
|
nieinfamująca skarga actio communi dividundo – służąca do podziału majątku wspólnego.
|
|
|
niedopuszczalna była "lwia spółka" - czyli jakaa begynn å lære
|
|
któryś ze wspólników ma uczestniczyć jedynie w stratach, bez udziału w zyskach.
|
|
|
pomiędzy kim spółka tworzyła stosunki prawne? begynn å lære
|
|
|
|
|
Wobec osób trzecich odpowiedzialność ponosił kto? begynn å lære
|
|
wyłącznie ten wspólnik, który zawarł umowę. Wspólnik, który wykonał takie zobowiązanie, miał do pozostałych wspólników skargę o dokonanie rozliczeń
|
|
|
cechy societates publicanorum begynn å lære
|
|
trwanie spółki pomimo śmierci wspólnika, odpowiedzialność solidarna, wyodrębnienie majątku spółki, udziały mogły być dziedziczne
|
|
|
za pomocą kogo działali wspólnicy begynn å lære
|
|
za pomocą wspólnego niewolnika
|
|
|
begynn å lære
|
|
pecunia - wkład majątkowy, opera - szeroko rozumiana praca, industria - szczególna cecha pracy, gratia - szczególne cechy wspólnika (np dobre imię)
|
|
|
wysokość udziałów - kto ustalał (jaki mechanizm był?) begynn å lære
|
|
mechanizm procesowy osądu roztropnego człowieka
|
|
|
spółki publikańskie - geneza begynn å lære
|
|
kontrakt na wykonywanie zadań publicznych.np. pobieranie podatków
|
|
|
mandatum - co to po łacinie begynn å lære
|
|
|
|
|
mandat (zlecenie) - czym był begynn å lære
|
|
kontrakt, w którym zleceniobiorca zobowiązywał się na prośbę zleceniodawcy wykonać nieodpłatnie określoną czynność prawną lub faktyczną. Nie mogła ona jednak leżeć tylko w interesie przyjmującego zlecenie, gdyż było to uznawane za niewiążące rady
|
|
|
jakie zobowiązanie rodził mandat? begynn å lære
|
|
zobowiązanie dwustronne nierównoczesne, oparte na dobrej wierze
|
|
|
z jaką skargą mógł wystąpić zleceniodawca mandatu? begynn å lære
|
|
|
|
|
z jaką skargą mógł wystąpić zleceniobiorca aby np odzyskać koszty poniesione na sprawowanie mandatu? begynn å lære
|
|
|
|
|
czego domaga się mandans (zleceniodawca)? begynn å lære
|
|
|
|
|
czego może domagać się zleceniobiorca? begynn å lære
|
|
koszty wykonania zlecenia, poniesione szkody
|
|
|
szkody mandatariusza - o jakie mógł się ubiegać begynn å lære
|
|
takie, które wynikały ze zlecenia
|
|
|
odpowiedzialnośc pracodawcy w locatio conductio operarum begynn å lære
|
|
|
|
|
mandatariusz w imieniu mandansa działa jako zastępca jaki? begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
mandat jako oparty na zaufaniu, sztywna konstrukcja dogmatyczna a funkcjonalność konstrukcji zlecenia
|
|
|
rozwiązanie zlecenia - (mandatu) - jak? begynn å lære
|
|
odwołanie mandatu, odwołanie do chwili nieprzystąpienia do jego wykonywania, zgoda stron, śmierć strony
|
|
|
negotiorum gestio - co to begynn å lære
|
|
prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia
|
|
|
czy zleceniobiorca mógł żądać wynagrodzenie za świadczenei mandatu? begynn å lære
|
|
nie, ale mógł przyjąć dobrowolne wynagrodzenie ze strony zleceniodawcy (honorarium).
|
|
|
podział zobowiązań przez justyniana (instytucje) begynn å lære
|
|
z kontraktu, albo z jakby kontraktu, albo z czynu zabronionego, albo z jakby z czynu zabronionego
|
|
|
quasi kontrakty - jakie są begynn å lære
|
|
|
|
|
przykład upoważnienia przemiennego (facultas alternativa) begynn å lære
|
|
odpowiedzialność właściciela za niewolnika - wydanie niewolnika lub zapłata kary prywatnej
|
|
|
4 rodzaje jakby kontraktów które występowały w kodyfikacji justyniańskiej begynn å lære
|
|
negotiorum gestio, tutela, legatum per damnationem, solutio indebiti
|
|
|
prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia - jakie powinno być begynn å lære
|
|
podejmowane w interesie zastąpionego i dla niego użyteczne
|
|
|
negotiorum gestio - jakim było zobowiązaniem begynn å lære
|
|
dwustronne nierównoczesne, dobrej wiary, dochodzone przez dominus negotii za pomocą actio negotiorum gestorum directa
|
|
|
w przypadku poniesionych szkód co mógl stosować negotiorum gestor? begynn å lære
|
|
actio negotiorum gestorum contraria
|
|
|
dwie strony negotiorum gestio begynn å lære
|
|
dominus negotii, negotiorum gestor
|
|
|
zobowiązania z tytułu opieki (tuteli) (quasi-kontrakty) - jakie byly begynn å lære
|
|
podobne do zlecenia, zobowiązanie dwustronne nierównoczesne, dobrej wiary. Chronione za pomocą actio tutelae (prowadzenie spraw majątkowych pupila)
|
|
|
bezpodstawne wzbogacenie się (solito indebiti) (quasi kontrakty) begynn å lære
|
|
zobowiązanie powstałe ze spełnienia nienależnego świadczenia. Podobne do pożyczki, zobowiązanie jednostronne, ścisłego prawa. Przysługiwała skarga condictio.
|
|
|
legatum (quasi-kontrakty) begynn å lære
|
|
zobowiązanie spadkobiercy wobec legatariuszy, zawiązane przez objęcie spadku, zobowiązanie dziedzica wobec legatariusza było zobowiązaniem jednostronnym, ścisłego prawa
|
|
|
begynn å lære
|
|
niemancypowalność rzeczy przekazywanej, fizyczne wydanie, zgodna wola stron, causa
|
|
|
próby przełamania nominalizmu kontraktowego begynn å lære
|
|
stipulatio, condictio indebiti, actio praescriptis verbis, pacta
|
|
|
actio praescriptis verbis - co to begynn å lære
|
|
powództwo chroniące uprawnionego z kontraktu nienazwanego – o wykonanie świadczenia wzajemnego.
|
|
|
pacta w prawie rzymskim - co to begynn å lære
|
|
porozumienie poza systemem kontraktowym
|
|
|
pacta nuda - jaka zasada sformułowana przez ulpiana? begynn å lære
|
|
gołe porozumienie nie rodzi zobowiązania, ale zarzut procesowy
|
|
|
ustawa 12 tablic a kradzież - rozróżnienie begynn å lære
|
|
rozróżnienie między odpowiedzialnością sprawców kradnących jawnie a tych, którzy kradli w sposób niejawny
|
|
|
jaka była kara dla złodzieja niejawnego? begynn å lære
|
|
zapłata podwójnej wartości rzeczy skradzionej
|
|
|
czym była kradzież w okresie prawa klasycznego w rzymie begynn å lære
|
|
“nieuczciwym dotknięciem cudzej rzeczy w celu osiągnięcia z tego korzyści albo samej rzeczy, albo przez jej używanie, albo przez jej posiadanie
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
furtum rei suae - czym było begynn å lære
|
|
zabranie rzeczy przez zastawcę zastawnikowi, inaczej kradzież posiadania
|
|
|
odpowiedzialność noksalna - czego dotyczyła begynn å lære
|
|
odpowiedzialności za dokonane przestępstwa czyli delikty przez osoby alieni iuris
|
|
|
kradzież jawna - czym była karana begynn å lære
|
|
|
|
|
Actio furti concepti et oblati – co to za skarga begynn å lære
|
|
przeciwko przechowującemu rzecz skradzioną (potrójna wartość rzeczy od osoby, w której domu znaleziono rzecz skradzioną);
|
|
|
Actio furti prohibiti - co to za skarga begynn å lære
|
|
przeciwko osobie która utrudnia poszukiwania rzeczy skradzionej (dopiero w prawie pretorskim; czterokrotna wartość rzeczy skradzionej)
|
|
|
co było wymagane do powstania odpowiedzialności za furtum? begynn å lære
|
|
dolus (zły zamiar) i celowe, nieuczciwe działanie sprawcy nastawione na zysk
|
|
|
lex aquilla - kiedy weszło w życie begynn å lære
|
|
|
|
|
jaką skargę wprowadzała lex aquilla? begynn å lære
|
|
actio damni iniuriae ex lege Aquilia
|
|
|
system rzymski deliktu - jaki begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
begynn å lære
|
|
|
|
|
co groziło za kradzież w nocy/z rozbojem begynn å lære
|
|
|
|
|
co groziło za kradzież jawną w prawie pretorskim begynn å lære
|
|
|
|
|
ile rozdziałów miała ustawa akwilianska begynn å lære
|
|
|
|
|
1 rozdzial lex aquilla - o czym byl begynn å lære
|
|
wprowadzenie odpowiedzialnosci za zabicie niewolnika lub zwierzęcia z kategorii pecus,
|
|
|
2 rozdzial lex aquilla - o czym byl begynn å lære
|
|
odpowiedzialność wierzyciela dodatkowego, który nieuczciwie umorzył zobowiązanie dłużnika wobec wierzyciela głównego
|
|
|
3 rozdzial lex aquilla - o czym był begynn å lære
|
|
regulował odpowiedzialność osoby, która w wyniku działania określonego w rozdziale pierwszym zraniła cudzego niewolnika lub zwierzę czworonożne, należące do pecus, zraniła bądź zabiła inne zwierzę oraz względnie uszkodziła lub zniszczyła inną rzecz
|
|
|
przeslanki odpowiedzialnosci za zniszczenie i uszkodzenie cudzego majatku w lex aquilla begynn å lære
|
|
bezposrednie oddzialywanie sprawcy na rzecz zniszczona lub uszkodzona, szkoda w wyniku dzialania a nie zaniechania, rzecz rzeczywiscie zniszczona lub uszkodzona, wysokosc szkody wg rynkowej wartosci rzeczy, wniesc skarge mogl tylko wlasciciel kwirytarny
|
|
|
sankcje za wyrzadzone szkody z rozdzialu 1 lex aquilla begynn å lære
|
|
obowiązek zapłaty kary w wysokości najwyższej wartości, jaką rzecz miała w ciągu ostatniego roku przed wyrządzeniem szkody
|
|
|
sankcje za wyrzadzone szkody z rozdzialu 3 lex aquilla begynn å lære
|
|
najwyższej wartości, jaką zniszczona lub uszkodzona rzecz osiągnęła w ciągu ostatnich trzydziestu dni przed wyrządzeniem szkody
|
|
|
sankcje za wyrzadzone szkody z rodzialu 2 lex aquilla begynn å lære
|
|
zapłacenie wierzycielowi głównemu równowartości szkody poniesionej przez umorzenie zobowiązania
|
|
|
bezprawność (iniuria) - co to wg ustawy akwiliańskiej begynn å lære
|
|
o naruszenie zakazu niszczenia cudzego majątku, później liczyło się też nastawienie psychiczne sprawcy
|
|
|
Jak późnorepublikańscy juryści powiązali pojęcie bezprawności (iniuria) z pojęciem winy (culpa)? begynn å lære
|
|
Ograniczyli odpowiedzialność tylko do tych sprawców, którym można było przypisać winę.
|
|
|
Na czym opierał się obiektywny wzorzec zachowania w kontekście oceny winy? begynn å lære
|
|
Wzorzec opierał się na typowych umiejętnościach i zdolnościach.
|
|
|
Jaka była tradycyjna ocena bezprawności (iniuria) w prawie? begynn å lære
|
|
Tradycyjnie uważano, że sprawca odpowiadał za szkodę, jeśli działał z zamiarem jej wyrządzenia.
|
|
|
czy wg jurystów rzymskich istniały kontratypy? begynn å lære
|
|
tak, obrona konieczna i stan wyższej konieczności
|
|
|
jak zazwyczaj powstawały jakby-delikty? begynn å lære
|
|
nie zawsze powstawały z winy sprawcy, jak w przypadku deliktu, ale przede wszystkim z niedbalstwa i braku fachowej umiejętności
|
|
|
co zalicza się do zobowiązan quasi-deliktowych? begynn å lære
|
|
odpowiedzialność sędziego,
|
|
|
późniejsza instytucja podobna do quasi deliktów begynn å lære
|
|
odpowiedzialność na zasadzie ryzyka
|
|
|
Pojęcie quasi-deliktów zostało wprowadzone do języka prawniczego przez? begynn å lære
|
|
|
|
|
ile było rodzajów quasi-deliktów? begynn å lære
|
|
|
|
|
jakie były rodzaje quasi deliktów? begynn å lære
|
|
wyrzucenie, wylanie czegoś z pomieszczenia, umieszczenie na fasadzie budynku przedmiotu stwarzającego zagrożenie dla innych, kradzież lub zniszczenie rzeczy wniesionej na statek lub do gospody, nierzetelność w prowadzeniu sprawy (odpowiedzialność sędzi)
|
|
|
Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka - co to begynn å lære
|
|
Odpowiedzialność odszkodowawcza oparta na zasadzie ryzyka wynika z etycznego nakazu ochrony słabszej ekonomicznie jednostki poszkodowanej przez działalność osoby wykorzystującej siły przyrody i osiągającej zysk z tej działalności
|
|
|
odpowiedzialność na zasadzie ryzyka - jakim jest typem odpowiedzialności? begynn å lære
|
|
|
|
|
gdzie występowała odpowiedzialność na zasadzie ryzyka? begynn å lære
|
|
quasi-delikty, kontraktach objętych custodią, czyli obowiązkiem szczególnego strzeżenia rzeczy, odpowiedzialność za wady fizyczne z edyktu edylów kurulnych, odpowiedzialność za wyrządzone przez zwierzęta szkody
|
|
|
begynn å lære
|
|
1 dolus, (podstęp), 2 culpa (wina)
|
|
|
begynn å lære
|
|
świadome i dobrowolne działanie lub zaniechanie obliczone na wyrządzenie szkody drugiemu. najwyższy stopień winy.
|
|
|
begynn å lære
|
|
wina nieumyślna, niedbalstwo. przeciwieństwo staranności.
|
|
|
begynn å lære
|
|
grube niedbalstwo, to rażące niedbalstwo – to niezrozumienie tego, co wszyscy powinni zrozumieć
|
|
|
begynn å lære
|
|
lżejsze niedbalstwo; kwalifikowano ją jako zaniedbanie staranności
|
|
|
według jakich wzorców kwalifikowano culpa levis? begynn å lære
|
|
abstrakcyjny (staranny ojciec rodziny), konkretny (taranności w sprawach innej osoby, jak w swoich własnych)
|
|
|
begynn å lære
|
|
obowiązek szczególnego strzeżenia rzeczy. Odpowiedzialność istnieje nawet w wypadku przypadkowej utraty rzeczy, jeżeli tej utracie można było przeciwdziałać poprzez właściwe jej strzeżenie. oparta na ryzyku.
|
|
|
edykt de receptis - MORZE begynn å lære
|
|
odpowiedzialność właścicieli statków (ale również właścicieli zajazdów czy stajen) za uszkodzenia i kradzieże przedmiotów wniesionych przez klientów
|
|
|
actio exercitoria - MORZE begynn å lære
|
|
za zobowiązania zaciągnięte przez niewolnika ustanowionego magister navis (niewolnik ustanowiony kapitanem) odpowiadał exercitor (właściciel niewolnika) w pełnej wysokości
|
|
|
rozwój prawa - okresy (prawo archaiczne - kiedy?) begynn å lære
|
|
|
|
|
rozwój prawa - okresy (prawo przedklasyczne) begynn å lære
|
|
od 2-giej połowy III w. p.n.e. do 27 p.n.e
|
|
|
rozwój prawa - okresy (prawo klasyczne) begynn å lære
|
|
od początków pryncypatu do objęcia władzy przez cesarza Dioklecjana (koniec dynastii Sewerów)
|
|
|
rozwój prawa - okresy (prawo poklasyczne) begynn å lære
|
|
od Dioklecjana do 476 r n.e.
|
|
|
rozwój prawa - okresy (prawo justyniańskie) begynn å lære
|
|
|
|
|
w jakim okresie najlepiej rozwijała się jurysprudencja klasyczna? begynn å lære
|
|
|
|
|
Kontradyktoryjność procesu - co to znaczy begynn å lære
|
|
postępowanie polega na wystąpieniach dwóch przeciwstawnych stron toczących spór
|
|
|
W prawie rzymskim kontradyktoryjność znalazła uzasadnienie w oparciu o jakie przekonanie begynn å lære
|
|
strony najlepiej znają stan faktyczny, a ponadto mają żywotny interes w wyjaśnieniu okoliczności, które przemawiają na ich rzecz
|
|
|
Przeciwieństwem procesu kontradyktoryjnego jest jaki proces? begynn å lære
|
|
|
|
|
pytanie o glosatorów - pierwsze centrum nauki prawa rzymskiego begynn å lære
|
|
|
|
|
Praca glosatorów polegała na czym? begynn å lære
|
|
wypisywaniu własnych uwag, początkowo między wierszami a później na marginesach justyniańskich ksiąg prawnych
|
|
|
W późniejszym czasie glosy zaczęły przybierać jaką postać begynn å lære
|
|
podsumowań przybierające formy dyskusji prawno-dogmatycznej oraz roztrząsające kwestie problematyczne, wątpliwe i sporne
|
|
|
paremia związana z glosami begynn å lære
|
|
czegokolwiek nie uznaje glosa, nie uznaje też sąd
|
|
|
przedstawiciele szkoły prokuliańskiej begynn å lære
|
|
Labeo, Prokulus, Nerwa Starszy
|
|
|
przedstawiciele szkoły sabiniańskiej begynn å lære
|
|
Sabinus, Kapiton, Kasjusz Longinus
|
|
|
filozofia szkoły prokuliańskiej begynn å lære
|
|
|
|
|
filozofia szkoły sabiniańskiej begynn å lære
|
|
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o urodzenia dziecka żywego begynn å lære
|
|
Prokulianie – krzyk noworodka, Sabinianie – jakikolwiek znak życia
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o moment stania się dojrzałym przez chłopca begynn å lære
|
|
Prokulianie – 14 lat jako stały wiek, Sabinianie – chcieli sprawdzać wg kryterium indywidualnego rozwoju fizycznego
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o "zapisobierca zmarł nie dowiedziawszy się o legacie" begynn å lære
|
|
Prokulianie – przedmiot wchodzi do spadku po nim, Sabinianie – przedmiot nie wchodzi do spadku po nim
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o należność przedmiotu przed przyjęciem legatu begynn å lære
|
|
Prokulianie – do nikogo, sabinianie - do dziedzica
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o skarb begynn å lære
|
|
Prokulianie – właściciel gruntu nabywał skarb w momencie dowiedzenia się o nim i powzięcia woli nabycia go, Sabinianie - uważali za konieczne fizyczne wydobycie skarbu
|
|
|
spór prokulianów i sabinianów o przetworzenie begynn å lære
|
|
Prokulianie – rzecz należała do tego, kto ją wykonał, czyli przetwórcy, Sabinianie – nowa rzecz byłą własnością właściciela materiału
|
|
|
begynn å lære
|
|
nauką recypowanego prawa rzymskiego, wykształconą i rozwijaną na szeroką skalę w XIX -wiecznych Niemczech
|
|
|
Sztandarowe osiągnięcia pandektystyki begynn å lære
|
|
wyodrębnienie „części ogólnej prawa rzymskiego, przedmiot prawa oraz zdarzenia prawne, sformułowana przez Savigny’ego zasada abstrakcyjności, odpowiedzialność za winę przy zawarciu umowy
|
|
|
Pięcioksięgowy system pandektystów obejmował begynn å lære
|
|
część ogólną, część zobowiązaniową, prawo rzeczowe, prawo spadkowe, prawo rodzinne
|
|
|
begynn å lære
|
|
Bernhard Windscheid, Oskar Bulow, Georg Puchta
|
|
|
begynn å lære
|
|
negotiorum gestio, tutela, solutio indebiti, legat damnacyjny
|
|
|
begynn å lære
|
|
furtum, rapina, iniuria, uszkodzenie cudzej rzeczy
|
|
|